Sason İlçesi Genel Bilgiler
il il Türkiyem kategorisinde ve Batman forumunda, bulunan Sason İlçesi Genel Bilgiler konusunu görüntülemektesiniz. SASON'UN OLARAK TANITILMASI a) İlçenin Tarihi Yapısı: Çağımızdan 2700 yıl önceleri,Batı Türkistan’dan çıkıp,Kafkasları aşarak Azerbeycan ve Anadolu’ya yapılan ve bir ...
|
|||||||
|
Kayıt | SSS | Üye Listesi | Takvim | Konuları Okundu İşaretle |
22-08-2007, 18:49
|
#1 (permalink) |
Sason İlçesi Genel Bilgiler
a)İlçenin Tarihi Yapısı: Çağımızdan 2700 yıl önceleri,Batı Türkistan’dan çıkıp,Kafkasları aşarak Azerbeycan ve Anadolu’ya yapılan ve bir ucu Çin’e bir ucu da Batıda Kalkat Dağlarına dayanan sahaya(alana) İskitler hakim olmuşlardır. Sakalara vergi veren metyalı İran Şahı Kayaksar M.Ö.(633-584) Urmiye gölü kıyısında Sakalar Padişahı Afrasyap(Alper Tonga )ile boy beylerinin 625 yılı yazında bir ulu ziyafet vererek hile ile hepsini sarhoş ederek Geceleyin pusudaki askerleri ile Alper tonga ve Saka ulularını toptan kılıçtan geçirdi.Bunun sonucu olarak bahtsız kalan sakalar hazırlıklı İranlıların karşısında dayanamayıp,Aras ırmağı ile Çoruh boyunda tutuldular. Kuzeye çekilmeyen Sakalar da Van gölü güneyi ile küçük zapt suyu arasında ve Dicle kolundaki dağlık bölgede Kalarak İranlılara düşman ve ayrı bir beylik halinde yaşadılar. Saka Türklerinin (İskitlerinin) Karaduk boyundan olan Kürtler Van gölü güneyine ve Dicle solundaki dağlık bölgede Sancak oymaklar halinde yerleşenlerdir. Kür-Aras boylarındaki sakalar M.Ö.(519-330)arasında bir setraplik halinde İran’ı tabii olarak yaşadılar. Kür-Aras Sakaların torunları Albaylarının Bala-Sakan adı ile güçlü bir boyları vardı.Bunlar Bala-Saka Kürtleri idi. 413 yılında Hiristiyan olan Bala-Sakalılar 645 yılındaki ilk İslam fethinde araplara isyan etmişlerdi. Daha sonraki ermeniler bu boydan gelmedir. Dicle Türklerinin ise Heradot Kesenefon Bitlis,Sancak bey Şerefhan ve Evliye Çelebi Kaynaklarından süzülen Tarih ve Soy bilgileri ışığında değerlendirildiğinde,Dil ,Boy ve oymak adları ile folklorları din ve inançları ile öteki dört bölgedeki Türklerden ve oğuzların üç ok kulundan geldiği bir gerçek olarak görülmekte dir. Heredot Dicle Kürtlerinin M.Ö.500 yıl yılındaki hakim boylarına göre Boht ’lar adı ile anar.Kesenefon ise M.Ö.4001’den Zapt ve Bohtan çayı arasındaki dağlık bölgelerden geçerken buradaki boyları Kurduk(Kürtler) Adı ile anarak kurdukları Şeyhin şahı ‘na tabi olmadan müstakilce yaşadıklarını belirtir. Hiristiyanların yayılmaya başladığı M.S.305 ‘te Dicle solu ili Van Gölü arasında akalan bölgede Kurduk Elbeyliği;Kortu,Kortik,Adrovar,Motogan,gibi Belçaklara ayrılmıştır. Oğuzhanlılar,(Bohtlar,Karduklar)İslam dinini benimsemediklerini duyurmak üzere Hz.Muhammed’e Bohduzları ileri gelenlerinden Amamon(Aman)adlı şahsı elçi olarak gönderdiler.Ermenilerin bölgeye sokulmamaları Romadan sonra hiristiyan olan partalar krallığı dönemine rastlar.Araplar ise,özellikle Hz.Ömer döneminde Basra’dan göçen kafile ve aşiretler halinde bu bölgeye gelmeye başlamışlardı. Ermeniler yerleşim bir hayat tarzı sürdürürken Arap aşiretleri göçer ve yarı göçer bir yaşam sürdürüyorlardı. Sason çevresi halkının kökeni,çoğunlukla Basra dan göçen ve sonradan Türk-İslam Kültürü içinde yoğurulan ve Karduklarla(Bohtlarla)hısım akrabalık olan Arap Kabilelerine dayanmaktadır. Sason İlçesinin eski adı “KABİLCEVİZ”dir. Kelime anlamı cevizi bol anlamına gelmektedir. Sason adı Türkiye Cumhuriyeti tarafından verilmiştir. Sason üzerinde ZOK’ta bulunan dili arapça olan Garzan aşireti Kurtalan dan Muş’a kadar uzanan bölgede hakim olmuşlardır. Dili Kürtçe olan Hiyan aşireti ise Silvan,Yücebağ ve Muş ili yörelerinde etkin olmuşlardır. 1864 yılında Osmanlı yönetiminde eyaletlerin yerine vilayetler kurulurken, Sason Siirt Sancağı ile birlikte Diyarbakır Vilayetine bağlanmıştır. Nitekim 1871 tarihli Diyarbakır Salnamesinde Sason İlçesinin Siirt Sancağına bağlı olduğu belirtilmektedir.1844’lerden sonra Siirt sancağının sırası ile Bitlis Vilayetine Cumhuriyete kadar da Muş İline bağlı olduğunu görüyoruz. Cumhuriyetten sonra Sason İlçesi kesin olarak Siirt Vilayetine bağlı bir kaza durumuna getirilmiştir.1938 Kozluk İlçesi Sason’ nun bir bucağı iken bu tarihte ayrılarak İlçe statüsünü kazanmıştır. Sason İlçesi 16 Mayıs 1990 tarih ve 20522 Sayılı Resmi(Mükkerrer )gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 3647 Sayılı Kanunun 2. Maddesine göre Batman İlçesi Vilayet olması nedeniyle,Sason İlçesi bu tarihte Siirt Vilayetinden ayrılarak Yeni İl olan Batman İline bağlanmıştır. 1930 ‘lere kadar Yörede etkin olan konuşma dili arapça ve kürtçe iken bu tarihten itibaren Türk dili yerleşmeye ve gelişmeye başlamıştır.1. Dünya Savaşı yıllarında Rusların Ermenileri kışkırtmaları ve Ermenilere bu yörede bir Ermenistan Devleti vaad etmeleri ile başlayan gelişmeler,Ermenilerin Sason ve Kozluk’ta yaşayan muslüman halka sürekli saldırmaları ve onlara zulüm yapmaları iş doruğa ulaştı. Osmanlı Hükümetinin tüm hoşgörü ve uyarılarına rağmen,Ermenilerin muslüman halk üzerindeki katliamları durmak nedir bilmedi. Bu olaylar böyle devam ederken Ruslar da Doğu Anadolu güneyine illerleyerek Muş’a kadar gelmişlerdi muş -Sason sınırını çizen Gazi Perperini (Perperin dağı )dağında Ruslarla muslüman arasında şiddetli çatışmalar meydana gelmiş. Henüz düzenli bir ordunun bulunmadığı bu dönemde Siirt Tillo (Aydınlar) Bucağında oturan Şeyh Said ve kabilesinin bu çarpışmalarda önemli yararları olmuştur.(Şeyh Said’in Cumhuriyet döneminde ayaklanan Şeyh said ile bir ilgisi yoktur.)Rus işgalı sırasında Tillodan Sason’a gelen ve Sason’ nun ileri gelenleri olan Abuzer BADIKOĞLU,Tefer BADIKOĞLU ile Sason Tekevler köyünden Abdulaziz ve Sason’nun aşiret reisleri ve güçlerini yanına alan Şeyh Said Rus işgaline karşı Gazi Perperini tepelerinde amansız bir çatışmaya Girmişler ve Rusların geri çekilmesinde büyük bir rol oynamışlardır.1915’te Osmanlı Hükümeti tarafından çıkarılan bir fermanla zulümcü ermeni unsurların Suriye ‘ye ve Rusya’ya göç etmelerini sağlamışlar. b) İlçenin Coğrafi Yapısı : İlçemiz Güneydoğusunda Kozluk İlçesi,Kuzeyinde Muş İli Kuzeydoğusunda Mutki İlçesi,Batısında Kulp İlçesi ile çevrilmiştir. Alanı 661 Km2’dir İlçenin rakımı 980 dir. İlçemizin Yeryüzü şekilleri zamanında 60 milyon yıl önce üçüncü zamandaki (Tersiyer)Jeolojik hareketler sonucunda oluşmuştur. Alanın 636.050 dekarı dağlık ,6.000 dekarı Yayla,2.400 dekarı ova,16.550 dekarı ise dalgalı arazidir. Yeryüzü şekilleri içinde en fazla dağların yer aldığı İlçemizde,belli başlı yüksek dağlarımızdan Aydın tepe (Mereto)2.973 metre,İlçemiz ile Muş İli arasında bulunan Subaşı dağı’ Zoveser) 2.706 metre,İlçe merkezinin güneyinde Kuşaklı(Halkis)Dağı,1.947 metre,Heybeli Köyünün 4 Km .Güney batısında Taştepe (Golan)dağı 1.473 metre, Dağçatı köyünün 6 Km. Batısında Gökçekaradağ(Sintör) dağı bulunmaktadır. Sason ve Kayser çayları İlçemizin belli başlı iki akarsuyudur. Bu akarsulur malabadi köprüsü yakınında Kulp çay ile birleşerek Batman çayı adı ile güneye doğru akarlar Dicle ye ulaşırlar. Kayser çayı Sason-Kulp ilçeleri ve dolaysıyla Batman ve Diyarbakır İllerinin de İdari sınırlarını belirleyen doğal bir sınır şeridi özelliği taşır. İlçemizin iklimi geç Akdeniz iklimi ile Doğu Anadolu nun karasal iklimleri arasında bir geçiş iklimi özelli ğini taşımaktadır. Yağışlı bir iklime sahip olan ilçemizde yıllık ortalama yağış 98 Kg./M2 dir Yörenin karekteristik bitki örtüsü meşe ağacıdır. d) İdari Durum : 1- İlçe Merkezi Yerleşim Durumu : Sason Çayının Güney doğusunda birden dikleşen sarp yamaçlar üzerinde 22 Mahalleden oluşan İlçe Merkezi Dağınık bir yerleşim özelliği arz eder. Yerleşim dokusuna biçim veren öğeleri iki başlık altında toplayabiliriz. a) Doğanın sarp ve kesinlik arz eden arazi yapısına sahip oluşu tarıma elverişli tarlaların çok küçük olarak oluşmasına neden olmuştur. b) Gerek doğa ve gerekse yetiştirilen tütün bitkisi makineli tarıma uygun düşmediğinden aileler evlerini tarlaların kıyısına yapmak zorunda kalmışlardır. Bu etkenlerin sonucu da Belediye hudutları dahilinde yer alan Mahallelerin imar çalışmalarına büyük ölçüde engellemektedir. İlçe merkezi ve İlçeye bağlı Mahallelerin kendiliğinden şekil almıştır. Kamu Hizmet binaları Konutlara uzak mesafelerde tesis edildiğinde, günlük hayata Hız, kolaylık ve haberleşme istenilen düzeyde gerçekleştirilmemektedir. Mahalle arası yollar çoğunlukla taşkın su ve dere yataklarıdır. Şehir içi ulaşım çoğu yerde tıkanıklar göstermektedir. Konutların % 55 ‘şi 1976 den itibaren Betonarme olarak inşa edilmiştir. geri kalanı ise taş ve toprak yapılardır. Kum ve dışında tüm yapı malzemeleri ilçe dışından temin edilmektedir. Evler ailelerin barınma işleminin karşılamanın yanı sıra Hayvanlar İçin ahır ve tütün kurutmak için de depodan oluşan ayrı bölümleri de kapsar. İlçe merkezi gerek iş makinaların olmayışı ve gerekse toprak darlığı nedeniyle, Köysel nufüsu merkeze çekebilecek bir itici güce sahip değildir. Yerleşmelerdeki gelişme sahili nufüs artışı sonucudur. NÜFUS DURUMU 2000 yılında yapılan nüfus sayım sonuçlarına göre 9825 merkezde ,27297 köylerde olmak üzere toplam 37.122 nüfus tespit edilmiştir. Nüfusun köylere göre dağılımı; S.No: Köy ün Adı : Nüfusu : Merkezden Uzaklığı : 01- Acar Köyü 565 30 km. 02- Altıdere Köyü 532 18 km. 03- Çakırpınar Köyü 948 26 km. 04- Çayırlı Köyü 605 14 km. 05- Çınarlı Köyü 142 9 km. 06- Dağçatı Köyü 307 12 km. 07- Dereiçi Köyü 26 30 km. 08- Dereköy Köyü 1318 4 km. 09- Derince Köyü 992 20 km. 10- Dikbayir Köyü 278 28 km. 11- Dörtbölük Köyü 1318 30 km. 12- Ergünü Köyü 523 10 km. 13- Geçitli Köyü 589 8 km. 14- Gürgenli Köyü 882 8 km. 15- Güvercinlik Köyü 140 6 km. 16- Kaleyolu Köyü 620 25 km. 17- Karameşe Köyü 596 10 km. 18- Kavaklı Köyü 297 25 km. 19- Kayadüzü Köyü 1286 11 km. 20- Kelhasan Köyü 296 6 km. 21- Kilimli Köyü 34 8 km. 22- Meşeli Köyü 451 23 km. 23- Örenağıl Köyü 740 16 km. 24- Sarıyayla Köyü 778 33 km. 25- Taşyuva Köyü 639 11 km. 26- Tekevler Köyü 2069 4 km. 27- Umurlu Köyü 885 18 km. 28- Yiğitler Köyü 335 7 km. 29- Yolüstü Köyü 1030 12 km. 30- Yuvalar Köyü 464 27 km. 31- Yücebağ Beldesi 2937 20 km. 32- Aydınlık Köyü 516 12 km. 33- Balbaşı Köyü 066 14 km. 34- Binekli Köyü 219 27 km. 35- Çağlı Köyü 170 17 km. 36- Günlüce Köyü 152 28 km. 37- Heybeli Köyü 102 30 km. 38- Kaşyayla Köyü 825 30 km. 39- Koçkaya Köyü 552 25 km. 40- Soğanlı Köyü 410 10 km. 41- Çalışırlar Köyü 550 15 km. 42- Yürekli Köyü 320 17 km. 43- Erikli Köyü 380 13 km. 44- Cevizli Köyü 290 20 km. 45- Yeniköy 380 16 km. Nüfusun Çeşitli Mesleklere Göre Dağılımı: İşçi ve memur 350,1400 GKK.,200 küçük esnaf, nüfusun geri kalanı çiftçilikle uğraşmaktadırlar. Dinlerine göre Nüfus Dağılımı , Gayrımüslüm (Gragoryan)110 Müslüman 37.012 2- Köylerde Yerleşim Durumu: Toplam 44 Köy muhtarlığımız sarp ve engebeli arazi üzerinde dağınık olarak serpilmişlerdir. Köylerimiz kendi içinde toplu yerleşmeye sahip olmayıp,ortalama 4 veya 5 mezradan oluşmaktadır. Köy ve mezraların çoğunluğu kaynak ve akarsuların çevresinde kurulmuştur. Bir kısmı da Sason çayı vadisinde yerleşmiştir. Kırsal alandaki tarıma elverişli arazi büyüklükleri merkezdeki arazi dan farklı değildir. kültür ve arazısı Süreklilik göstermediğinden yerleşmeler irili ufaklı serpilmişlerdir. Merkez Köy özelliği taşıyacak köyler seçilerek bu noktalarda hizmet yoğunlaştırılmadığından ve köylerin toplulaşmasına katkıda bulunacak köy grup yolları yapılmadığından dolayı dağınıklıklar giderek büyümüştür. 3- Devlet Yönetimi ile Halk Arasındaki İlişkiler: Sosyal Durum 1- Konut : 1970’lere kadar % 90’nı taş ve toprak yapı olan konutların tütün taban fiyatların yükselmesi ve İlçede 1980’ li yıllarda İlçede Yaprak tütün işletmesi açılması ile bu işletmede geçici işci istihdam edilmesi nedeniyle bu tarihlerden başlayarak konutların betonarme tiplere dönüşmeye başlamıştır. Bugün için Belediye sınırları içerisinde konutların % 55’ dolayında betonarmedir. Tütün tarımı Belediye hudutları dahilinde en faal bir işlem olduğundan konutların çoğunlukla tütün kurutma ve depolama imkanı verecek iki katlı olarak yapılmaktadır. Yapı malzemeleri taş ve Kum dışındaki diğer tüm malzemelerin ilçe dışından karşılanmaktadır. Yapı ustalığı mahalli olup,hemen her kez evinin yapımında çeşitli katkılarda bulunabilmektedir Belediye sınırları içerisinde yaklaşık 3000 dolayında konut bulunmaktadır. artan nüfusa ve gelen kamu görevlilerine mevcut konutlar yeterli olmamaktadır. Özel konut kiraları Memur maşının % 30 civarında tekamül etmektedir. 2- Sosyal Yaşantı: İlçemiz Kapalı bir sosyal hayatın özelliklerini göstermektedir. Özellikle köylerde bu durum daha da belirgindir. a) Aile Yapısı : Peder şahı aile yapısında hane halkı kalabalıktır. çoğunlukla ve hele hele köylerde evli çiftlerin ilk 8-10 Yıllarını ana ve baba ile geçirirler. Pazar ilişkileri erekler tarafından yapılır,kadının hemen bütün günü evinde ve evin önündeki tarla veya bahçede geçirir. Ailede konuşulan dil arapça ve kürtçe dir. Kadın kapalı kiyafetler içindedir. çarşaf kullanılmazı. Yazma ve entari giyilir. giyim çoğunlukla eşler dahilinde seçilir. dışarıya da kız verilir ve alınır. evlenme ekseri büyüklerin aracılığı ile ve görücü usulü ile gerçekleşir. Birden çok evliliklere rastlanır. b) Kadın : Evlenme yaşı 17-19 dolayında olup,İmam nikahı ile evlenme yaygındır.1978 yılında evinde ve tarlasında ailenin ekonomik yaşantısına büyük katkı sağlayan kadın bu tarihten itibaren az sayıda olsa İlçede tesis edilen Yaprak Tütün işletme atölyesinde işleme işçisi olarak yer almaya başlamıştır. geneldeki gelir düşüklüğü tütün işleme işçiliğine hemen bütün kadınları özendirmiş bulunmaktadır. Ancak 2001 Ekim ayı Tarihi itibari ile Tütün işletmesinde çalışan bütün kadın işçilerin Yurdun çeşitli bölgelerine tayin edilmiştir. Bu da hem kadın işçileri hem de İlçe geliri için büyük bir üzüntü vermiştir. Kadınların Okuma Yazma düzeyi çok düşüktür Kadınların % 50’si Türkçe bilmemektedir. Doğurganlık oranı yüksektir. erken yaşta evlenen kadınların Ortalama 7 çocuğu vardır. Ana ve çocuk sağlığı bilgilerinden yoksundur. Bilimsel doğum kontrollünün yöntemleri yeterince uygulanmamaktadır. Tütün işleme işçiliğinde çalışan kadınların sosyal davranışları köysel Karakterini aşmakta. sosyal ilişkileri ve mevcut bilgileri zenginleşmektedir c) Erkek : Kadında olduğu gibi o da erken yaşta evlenmektedir. Askerlik çağına gelmiş bir gencin bir ve iki çocuğu bulunması olağandır. Erkek tarla hizmetlerinde ağır olan bütün işleri üstlenmiştir. Ailenin Pazar ve dış ilişkileri erek eliyle yürütülmektedir. 100 dolayında erkek tütün atölye işletmesinde çalışmakta,1480 erkek de Geçici Köy Korucusu olarak görev yapmaktadır. Hiç Türkçe bilmeyen erkek % 3 dolayındadır. Erkek boş zamanlarını Kahvehanelerde oyun ve sohbetle geçirir. 3- Elektrik : a) İlçe Merkezi : Elektrik şebekesi 1974 tarihinde Enter Konekte sisteminden alınmış olup,bugün için Belediye dahilindeki tüm hanelere elektrik verilmiş durumdadır. Ancak Ekseri kış aylarında sık sık elektrik kesintileri meydana gelmektedir. b) Köyler : Köylerimizin tümünde elektrik mevcüttür .Ancak Heybeli ve Balbaşı Köyleri terör olayları nedeniyle boşaltılmalarından dolayı,bu köylerin elektrikleri kesiktir. Enerji çok zayiftır sık sık elektrik kesintileri meydana gelmektedir. 4- Su : 1998 yılına kadar Belediye eliyle yaptırılan iki içme suyu toplama deposu ile su ihtiyacı karşılanıyordu. Ancak 1998 tarihinde İlçemiz Çayırlı köyünden getirilen Kaynak su ile İlçenin su ihtiyacı verilmektedir. Mevcut 22 mahallemizden Orta Mahalle,Aşağı Mahalle,Yıldız Mahallesi, Aykutozan Mahallesi,Tekinler Mahallesi,Emek Mahallesi,Yeşilova Mahallesi,Tamamı Yeni mahalle ve Yaylatepe mahallelerinin bir kısmı Belediyenin içme suyu şebekesinden faydalanmaktadır. Diğer mahallelerin içme suyu ihtiyacı Kaynak sulardan karşılanmaktadır. Karşıyaka ve Yukarı Mahalle içme suyu sıkıntısı çekmektedir. Köylerimizde ise hijyenik koşullara uygun kapalı sisteme sahip Köy Hizmetleri eli ile yapılmış içme suları bulunmaktadır. 5- Kanalizasyon : İlçe merkezinde kanalizasyon şebekesi yok denecek kadar azdır. İlçe merkezinin en büyük sorunlarından biri olan kanalizasyon şebekesinin Belediyenin mali gücü bu şebekeyi gerçekleştirmekten uzaktır. İnsan ve çevre sağlığını tehdit eden bu sorunun biran önce çözümlenmesi gerekir. 6- Sağlık : İlçemizde 1 Sağlık ocağı bulunmaktadır. Ayrıca bir devlet hastanesi inşa edilip her türlü malzemeleri hazır ve hizmete açılmasına beklemektedir. Merkez sağlık ocağında 3 doktor,2 hemşire,4 ebe,6 memur ve 3 hizmetli görev yapmaktadır. İlçemize bağlı Karameşe, Dörtbölük,Derince,Yolüstü Sağlık evleri kapalı ,Ergünü Köyü Sağlık evi açık, Yücebağ Beldesinin Sağlık Ocağı ise kapalıdır,Sağlık evlerinin Biran önce hizmete açılmaları ihtiyaçtir 7- Posta İşletme Hizmetleri : 1970 yılına kadar özel kira ödeyerek hizmet veren Posta İşletme dairesi 1970 yılında kendi hizmet binasına kavuşmuştur.1 Müdür olmak üzere 12 personel hizmet vermektedir. 8- Telekom : PTT’den ayrılan ve Şeflik olarak hizmet veren Telekom. 1 şef ve 7 peronel hizmet vermektedir. 9- İş ve Çalışma Hayatı : Bir büyük köy yapısının özelliğini taşıyan İlçemizde vatandaşın uğraşı tütün tarımıdır. Ancak tütünün de Son iki yılda taban fiyatının düşük oluşu ve Kota sistemine geçiş olduğundan dolayı,tütün ekimi azamı ölçüde düşmüştür. Sanayi işlevlerinin bulunmadığı ilçemizde sadece köy ve ilçe merkezi halkına tüketim malları pazarlayan küçük esnaflık yerleşmiştir. 10- Eğitim ve Kültür : Türkçe eğitim ve öğretim İlçemizde 1927 yılında merkezde bir ilkokul açılması ile başlamıştır. buna karşın merkez dışındaki okullaşma hızı çok yavaş bir seyir izlemiştir. köylerde okullaşma 1950’lerde başlayarak yaklaşık her yıl bir köye bir derslik bir ilkokul yapılmaya başlamıştır. İlköğretimde okullaşma gerekse okuma-yazma yönünden arzu edilen yoğunlaşmanın sağlanmayışı sorununu çözümü günümüze kadar getirilmiştir. Okuma yazma seferberliği ile geçmişten beri yığılıp,gelenlerin okur yazarlığı sağlanmaya çalışılmıştır. Bu gün için İlçe merkezinde 8 İlköğretim okulu .Köylerde ise birinci kademe 6 İlköğretim okulu , ikinci kademe .40..ilköğretim okulu bulunmaktadır. Bu okullarda 3984 erkek .2741.kız olmak üzere toplam 6725 öğrenci okumakta ve bu okullarda 241 Öğretmen görev yapmaktadır. Sason Lisesinde 306 erkek ve 116 kız öğrenci okumakta ve bu lise de 18 öğretmen görev yapmaktadır. 12- Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğü: 2001-2002 Öğretim yılı döneminde Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğünce çeşitli dallarda kurs açılmış, bu kurlara 1270 kişi katılıp,bunlardan 973 kişi başarı göstererek sertifikalarını almışlardır. 13- Beslenme : İlçemizde beslenme konusuna önem verilmemektedir. Gelişi güzel beslenilmektedir. Halk temel gıda maddelerinden gerektiği gibi istifade edememektedir. mevcut yiyecekleri kendi üretimleri olan sebze,meyve,tahıl ve Hayvansal gıdalardır. Folklör çalışmaları zengin ve çeşitlidir. en çok oynanan oyunlar ise Gövent, girani, çepiki , mirani, roşkeni, teşigi ve lorkedir. 14- Ekonomik Durumu: a)Tarım : Köylerimizin yanısıra İlçe merkezindeki hayat da tütün tarımına dayanmaktadır. Arazi aşırı ölçüde bir engebeye sahip olduğundan Makineli tarıma elverişli arazi hemen hemen yok denecek gibidir. Tarım işi ekseri insan ve hayvan gücü ile yapılmaktadır. Hane halkı kalabalık ve az toprak nedeniyle alınan ürün yetersiz olduğundan dolayı elde edilen gelir yetersiz kalmaktadır.661 Km2 arazısı bulunan ilçemizin merkez ve Köylerinde sadeca 24.200 dekar üzerinde tarım yapılabilmektedir.1965 yılından itibaren tütün ekim alını genişlerken diğer hububat türlerinde gerileme başlamıştır. Ancak 2001 yılı sonunda Tütün İşleme atölyesinin kapatılması , çalışan kadın işçilerin başka illere gönderilmesi ve Ekicilere tütün kota sisteminin getirilmesi tütün ekini de azalmış durumdadır. Bu durum ekonomi yönde ilçe halkını büyük zarar vermektedir. b) Meyvecilik : 1960 yıllarına kadar bu alanda meyve ıslahı yönünde herhangi bir girişim olmamış, yabanı armut,dut,badem,incir gibi meyve ağaçları dere ve çay kenarlarında halkın kontrolü dışında kendiliğinde yetişmekte iken 1962 yılından itibaren halkın çevre ilçelerinden meyve fidanları temin ederek meyveciliğin ilçeye girmesini sağlamışlardır. Ceviz yönünden oldukça zengin olan ilçemiz, Mobilye sanayinin kiymetli bir ham maddesi olduğundan kaçak kesimlerle ceviz ağaçlarının yok edilme noktasına getirilmiştir. c)Sebzecilik :Sebzeciliğin ilçeye girişi İlçenin kuruluşuna kadar gider,ancak bu güne kadar kayde değer bir gelişme sağlanmamıştır. Ticari amaçla sebzecilik yapılmamaktadır. Sadeca mevsimlik ihtiyaç karşılanabilmektedir. Yetiştirilen türler domates,biber,patlıcan,kabak ve fasulyedir. d)Arıcılık : Valilikçe 2001 yılında 2250 adet arı kovanı,2002 yılında 2500 adet toplam 4750 adet arı kovanı alınarak arıcılık yapan vatandaşlara dağıtılmıştır. Proje takibi İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. Ayrıca ilçemizde 4500 adet de iptidai (İlkel )arı kovanı bulunmaktadır. e)Gübre: İlçemizde zirai donatım kurumu bulunmadığından dolayı çiftçi gübresini çevre il ve ilçelerden getirmektedir .bu da gübrenin maliyetini artırmaktadır. f)Ormancılık : Alanın büyük bir bölümü ormanlık saha olan ilçemizde hemen bütün köylerimiz orman içinde, orman kenarında ya da ormanın 8-9 Km mesafede yer almışlardır Vatandaş arazi darlığı nedeniyle Devlet ormanlarında hayvancılık yaparak geçimini sağlamaktadır. Orman kanun dışı olarak köylüler tarafından Teslim edilmiş,herkesin belirli bir bölümü oluşmuştur. Hububat ekimi çok sınırlı olduğundan ve suni yem alma imkanları bulunmadığından hayvan sahipleri meşe yaprakları keserek hayvanlarına yem sağlamaktadır. Yakacak odun üretilen ormanların tamamı meşedir. g) Sanayi :Bu sektörde ilçemizde herhangi bir faaliyet olmayıp,küçük sanatkarlık konusu olarak sadeca marangoz ve kaynakçı atölyeleri yer almaktadır. h)Ticaret :Tüketim malları pazarlayan küçük esnaflık yanı sıra ilçemizden çevre ilçelere yakacakOdun Diyarbakır,Adana ve malatya gibi illere tütün nakliyatı yapılmaktadır. 15- Ulaştırma Durumu : a)İlçe Karayolu D .Bakır Batman ana yoluna bağlantı sağlayan 40 Km kısmın 20 Km’si tamamlanmış geriye kalan kısmı ise bozuk ve ulaşımı zor dur. Bu yolun biran önce tamamlanması ilçe yararınadır. Karayolları Genel Müdürlüğünün faaliyet alanlarına giren Sason-Yücebağ Beldesinin yolu devamlı ulaşıma açık bulunması için malzemeli bakıma ihtiyacı vardır. 44 Köyümüzden sadeca Çakırpınar yolu bulunmamaktadır. Diğer köylerimizin yolları mevcutür .Ancak Köy yollarının alt yapıları yetersiz olduğundan dolayı,yağışlı dönemlerde sık sık ulaşıma kapanmaktadır. bu yolların alt yapılarının yapılması ve iki aracın rahatlıkla karşılıklı geçecek şekilde genişletilmesi gerekmektedir. 16) Mahalli İdareler : a)Sason Belediyesi: İlçemizin kuruluşu ile başlayan sason Belediyesi 6 memur,32 geçici 7 daimi İşçi olmak üzere toplam 45 personel hizmet vermektedir. Mülkiyeti kendisine ait beş katlı çarşı merkezinde bir binası bulunmaktadır.1 itfaiye,1çöp kamyonu,1 kepçe,1 traktör,1 taksi ve 1 tamperli kamyonu bulunmaktadır. Sason Belediyesinin kendi öz gelirleri oldukça düşüktür. Devlet genel bütçe gelirlerinden Belediyelere dağıtılan pay sayesinde faaliyetlerini sürdürebilmektedir. b)Özel İdare : İlçemiz Özel idare müdürlüğünde 1 müdür,1 katip ve 1 hizmetli çalışmakta,olup, personel yeterlidir. İlçemizde özel idarenin herhangi bir yatırım konusu bulunmamaktadır. Kayde değertahsilat ve tahakkuku yoktur. c)Köyler :İlçemize bağlı 44 Köy,109 mezra ve bir Belde mevcut olup,Bu köylerimizde yerleşme durumu genel olarak arazinin sarp ve kesikler arz edilmesi ve su kaynaklarının serpilmiş olması sonucu köy kesimindeki yerleşme de ufalanma konumunu kazanmıştır. İşlenebilir tarım toprakları neredeyse yerleşmelerdeki durumun aynı yerde meydana gelmiştir. Toplu ve tek üniteden oluşan Köylerimiz mevcut değildir. köylerimiz hemen hemen 4-5 mezradan meydana gelmiştir. Köysel yerleşmelerin büyük çoğunluğu dağlık kesimde geriye kalanı ise Sason Çayı dar vadisinde yerleşmiş bulunmaktadır. d)Konutlar :Tüm köylerimizdeki konutların % 90’nı taş ve çamur malzemeleri ile kargir olarak inşa edilmiş Tavanda toprak örtü diğer değişle dam denilen yapı tarzı benimsenmiştir. Yağışlı havalarda damdaki toprak örtü ağırlığı artığında evlerdeki hasarlar dam çökmesi şeklinde sonuçlanmakta, can ve mal kaybına neden olmaktadır. Tuvaletler ihtiyacı çoğunlukla konutlar dışında açıkta karşılanmaktadır. e)İçme Suyu: Köylerimizde Köy hizmetleri standartlarında içme suyu şebekesi yok denecek kadar azdır. İhtiyaç derelerden ve kaynak sulardan karşılanmaktadır. 3- ASAYİŞ VE GÜVENLİK DURUMU: İlçe merkezi Emniyetin yanı sıra Jandarma ile güvenlik sağlanmaktadır. Köylerimizde ise Jandarma ile birlikte 1380 GKK . Görev yapmaktadır. Yaklaşık 3 yıldır Bölücü terör saldırıları yok denecek kadar azalmıştır. Asayiş ve güvenlik çalışmaları olumlu olarak sürmektedir. Geçmişte daha önceki yıllarda tutulan kayıt ve vukuat raporların tetkikinden cinayet , gasp, yaralama, ruhsatsız silah taşıma, suçlarının başta geldikleri ayrıca kan davaları yoğun olduğu görülmektedir. Ancak Bölgemizde 1990 yılında şiddetli bir şekilde ilçemizde faaliyet gösteren bölücü terör örgütünün harekatının başlaması ile adi suçların yok denecek kadar azaldığı da gözlenmiştir. İlçemizde toplumsal kaynaklı bir harekat olmamıştır. |
|
|
|
| Reklamlar |
|
Linear Mode
