Aşkale ilçesi Genel bilgiler
il il Türkiyem kategorisinde ve Erzurum forumunda, bulunan Aşkale ilçesi Genel bilgiler konusunu görüntülemektesiniz. 1- TARİHÇE : Konumu itibariyle, doğu illerini batıya ve kuzeye bağlayan yolların kesiştiği noktada yer alan ve tarihi açıdan eski ...
|
|||||||
|
Kayıt | SSS | Üye Listesi | Takvim | Konuları Okundu İşaretle |
01-09-2007, 17:02
|
#1 (permalink) |
Aşkale ilçesi Genel bilgiler
Konumu itibariyle, doğu illerini batıya ve kuzeye bağlayan yolların kesiştiği noktada yer alan ve tarihi açıdan eski bir yerleşim yeri olan Aşkale, tarihi boyunca çeşitli kavimlerin ve milletlerin ya istilasına uğramış veya geçiş güzergahı olmuş ve otuz beş kez el değiştirmiştir. Ulaşım yollarının düğüm noktası olma özelliği nedeniyle stratejik değere sahip olan Aşkale’nin, tarihi misyonunda köprü görevi üstlenmişliğinin izlerini bulmak mümkündür. Tarih sahnesinde varoluşundan itibaren, tarihi süreç içerisinde çeşitli milletler tarafından: "Lucus Basara, Şogen, Aşhane, Kale " isimleriyle adlandırılan ilçe, bugünkü ismi olan "Aşkale"yi Türk devresinde almıştır. İlçe,MÖ 1700 yılında Hititler tarafından kurulmuş, kuruluşundan itibarençeşitli milletlerin tarihindeyer almıştır. Hititlerle başlayan Aşkale tarihi,Mısır medeniyeti ile daha da önem kazanmış, Asurlular ile Mısırlıların mücadelesine tanıklık yapmıştır. Aşkale,MÖ 1500 yılında Asurluların eline geçmiş, uzun süren Asur Hükümdarlığı'ndan sonra, MÖ 9-6. asırlarda Urartuların hakimiyetinde kalmıştır. İkliminin soğukluğunu, tarih sahnesinde uzun süreli savaşların ısıttığı Aşkale, MÖ 606 yılında Persler’ in, daha sonra Kimmerler'in ve İskitler'in istilasına uğramış, 584 yılında Medler’in eline geçmiştir. Büyük liderlerin tarih yazdırdığı bir çağda, isminin büyüklüğü dünya tarihinden silinmeyecek olan Makedonyalı Büyük İskender, Aşkale’ye dünya tarihinde bir sayfa açmış, MÖ 325 yılında ele geçirdiği Aşkale’yi uzun süre hakimiyeti altında tutmuştur. MÖ 225 yılında Partlar’ın, 120 yılında Pontus-Rum İmparatorluğu’nun elinde geçmiş olan Aşkale,MÖ 72 –70 yıllarında Ermeni Devleti kurmak için Anadolu’yu işgal eden Rum kundakçı Loculus' un işgaline uğramıştır.Hint- Avrupaİpek Yolu üzerinde olması nedeniyle tarihte bütün milletlerin dikkatini çekmiş olan Aşkale, MS 395 yıllarında Doğu Roma İmparatorluğu'nun, sonra sırasıyla Sasaniler’in, Hazerler'in , Elhamlılar’ın ve tekrar Bizanslılar’ın eline geçmiştir. 1071 sonrası Oğuz akıncılarına kapılarını açan Anadolu'nun bu yörelerinde de Türk'ün sesi duyulur ve Türkler, Aşkale topraklarını da kullanarak yeni mekanlara doğru yol alırlar.Ama yörenin Türkleşmesi ve islamlaşmasını, 1081 yılında bu toprakları Bizans'tan alan Saltuklular sağlamış ve artık Türk beyleri bu yerde de otağlarını kurmaya başlamışlardır. Böylece Kop dağlarınındoğu, Palandöken dağlarının batı uzantıları, otlakları ile yeni sakinlerinin yeni ülkesi olmuştur. Türklerin eline geçen bölge, bundan sonra sırasıyla Moğollar'ın (1241-1242), İlhanlılar'ın (1256-1333), Ertani Beyliği'nin (1333-1337), Karakoyunlular'ın (1337-1379) hakimiyetinde kalmış, 1379-1386 yıllarında Timur'un istilasına uğramıştır. 1473 yılında yapılanOtlukbeli Savaşı’ndan sonra Akkoyunlu Uzun Hasan’ın eline geçen Aşkaleve civarı, Uzun Hasan’ın komutanlarından Elvent Bey’in payına düşmüştür. Bu devletyıkıldıktan sonra 1502 yılındaSafaviler'in ele geçirdiği Aşkale, 1514 yılında Çaldıran Savaşı'yla Osmanlılar'ın eline geçmiştir. Hatta Çaldıran Savaşı'na giden Yavuz Sultan Selim, Aşkale ile Kandilli arasında bulunan Kesikköprü bölgesinde ordusu ile konaklamış, halen Padişahtepe olarak bilinen bu yerde otağını kurmuştur. Kuzeyini ve güneyinisaran sıradağların, batı istikametinde birleşerek geçit vermez bir düğüm oluşturması ile Doğu Anadolu'nun savunması için son kapı durumunda olma özelliği kazanan Aşkale, bu özelliği ile daha önce bölgeye hakim milletlerdeolduğu gibi, Osmanlı için de stratejik nokta kabul edilmiş ve önem kazanmıştır. 27 Haziran 1829 tarihinde Ruslar tarafından işgal edilen Aşkale, 14 Eylül 1829' daimzalanan Edirne Muahadesiile Rus işgalinden kurtarılmış, 1877 – 1878 Osmanlı – Rus Harbi’nde( 93 Harbi )Ruslar tarafından ikinci kez işgal edilmiştir. Bu işgal sırasında Aşkale’deki kömür yataklarına önem veren Ruslar, şoseden Yeniköy’e kadar demir yolu inşa etmişlerdir. Halkın "Darhat" dediği dakovil yolunun, aslında hem ulaşım, hem de Kükürtlü kömürünün nakli için inşa edildiği anlaşılmaktadır. Aşkale, I. Dünya Savaşı sırasında 16 Şubat 1916’da, Ruslar tarafından yeniden işgal edişmiş, ancak 1917 yılında Rusya’da çıkan Bolşevikİhtilali nedeniyle, Rus birlikleri yerlerini dörtyüz kadar eli silahlıErmeni çetesine bırakarak çekilmişlerdir. Tarihin talihsizliğinin yaşandığı bu dönemde Aşkale, tarihinin en karanlık günleriniErmeni zulmü ile yaşamıştır. Ermeniler çirkin yüzlerini Aşkaleyerli halkı üzerindeyapmış olduğu akıl almaz zulüm ve işkencelerlegöstermiş, barbarlıklarını tarih sahnesine bir kez daha yansıtmışlardır.Bu karanlık günler, Kazım Karabekir komutasındaki düzenli ordunun taarruzuna milis güçlerinin de katılımıyla sona ermiş, 3 Mart 1918' de Aşkale işgalcilerden kurtarılmış veasli sahiplerinin eline geçmiştir. Milli Devlet’in kuruluşu aşamasında, toplanan milli kongrelerde Aşkale delegeleri aktif rol oynamıştır. Bu arada Erzurum Kongresi için teşrif eden Mustafa Kemal Paşa'nın, 3 Temmuz 1919'da Aşkale’den geçişini ve Ülkenin 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet yönetimine girişini coşku ile yaşayan Aşkaleliler, daha sonra Mustafa Kemal Paşa’nınReis-i cumhur sıfatıyla, Eylül 1924 sonunda Aşkaleyöresinden Yeniköy yolunu kullanarak Hasankale'dekideprem bölgesine gidişini mutlu bir anı olarak tarihlerine kaydetmişlerdir. Aşkale, 1923’de Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte yapılan mülki taksimatta nahiye olarak, o zamanlarda Erzurum iline bağlı olan Tercan ilçesine bağlı iken, 1935 yılında Tercan ilçesinin Erzincan iline bağlanması üzerine, yine nahiye olarak Erzurum merkezine bağlanmıştır. Atatürk’ün son zamanlarında Aşkale’de mutlu bir hadise daha yaşanmış ve bu güne kadar hüküm süren çeşitli devletler zamanında köy ve nahiye konumunda olan Aşkale, 1937 de kaza olmuştur. KÜLTÜR Tarihi ve folklorik özellikleri ile belli bir zenginliğe kavuşmuş olan Erzurum kültürü ile Aşkale kültürünü özdeşleştirmek mümkündür. Bunda aynı tarihi yaşamışlık ve birbirine yakın yerleşim merkezi olmaları önemli etkenlerdir. Aşkale halkı, kendine özgü manileri, türküleri, halk değimleri ve mistik folkloruyla bu ortak kültüre katkıda bulunmuş ve bulunmaya da devam etmektedir. Aşkale’nin, tarihi eserler bakımından fazlaca zengin olmamakla beraber, bir çok tarihi kalıntıları (Aşkale kalesi, Cinis höyüğü, Evrenli kümbeti, Ağveyis hanı, Hacıbekir kervansarayı, Ziravank harabeleri... ), ziyaret yerleri ve efsaneleri vardır. Bunlardan tarihi kalıntılar tarih araştırmacılarının, ziyaret yerleri ve efsaneleri ise mistik folklor’un etkili olduğu halkın ilgi alanlarıdır. Ayrıca yakın tarihin izlerini taşıyan ve onu yaşatan"Kop Şehitleri Abidesi" tarihine saygılı Türk halkının ziyaretgâhı olarak Aşkale'nin kültürel mirasları arasında yerini almıştır. İlçemiz sosyal bünyesinde Anadolu'nun değişik kültüründen insanları barındırmakla, tipik bir Anadolu kasabası olmaktan ziyade, modern bir sosyal yapı görünümündedir. Bu durum, İlçeye hoşgörü ve kültürel zenginlik kazandırmakta ve sosyal yapısı itibariyle içe kapanık değil, değişime açık bir oluşuma katkı sağlamaktadır. Folklor kaynakları ve kültürel değerleri bakımından eşsiz bir zenginliğe sahip olan Anadolu’muz içinde, Erzurum bir hazinedir. Yöre insanının duyuşunu, yaşayışını, geleneklerini, inanç ve alışkanlıklarını yansıtan ve halkın kültür değerleri olan folklorik ürünler, devamlı ve çağa ayak uydurarak, kesintisiz olarak sürmektedir. Erzurum’un kültür havuzunda önemli payı olan Aşkale insanı da, bütün saflığı, sıcaklığı ve samimiyetiyle sevincini, üzüntüsünü, hasretini, özlemini, sevgisini ve ıstırabını manilerde, türkülerde ve diğer halk verilerinde dile getirmiştir. COĞRAFİ YAPI : Tarihi hakkında bilgi verilirken coğrafi konumununönemivurgulanan Aşkale, Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Erzurum ilinin 53 km batısında, Erzincan ilinin 120 km doğusunda yer almaktadır. Erzurum ilinin batısındaki son ilçesi olan Aşkale'nin, doğu- batı uzunluğu 50 km, kuzey- güney uzunluğu 46 km ve yüzölçümü 2300 km2 olup, ortalama rakımı (denizden yüksekliği) 1650 m' dir. İlçe, doğusunda İlimize bağlı Ilıca ilçesi, batısında Erzincan iline bağlı Çayırlı ve Tercan ilçeleri, kuzeyinde Bayburt ili ve Ilıca ilçesi, güneyinde ise Erzurum'a bağlı Çat ve Erzincan'a bağlı Tercan ilçeleri ile çevrelenmektedir. Batı-doğu istikametinde uzanan(E 80) transit yolu üzerinde konumlanan Aşkale, Erzurum-Erzincan ve Erzurum-Bayburt-Trabzon yollarının kesiştiği yerde, tarihi İpek Yolu üzerinde bulunmaktadır. Aşkale, arazi yapısı itibariyle , Palandöken dağlarıyla Otlukbeli ve Gavur dağları uzantılarınınadeta kolları arasına aldığı veKarasu Vadisi’nin açmış olduğu çöküntü içindedir. Aynı zamanda doğu - batı istikametinde uzanan iki fay hattı arasında kalan İlçe, birinci derecede deprem kuşağında bulunmaktadır. Deprem bakımından, daha önce olan sarsıntılarda önemli sayılabilecek hasar olmamasına karşılık, 5.5-5.4 büyüklüğündeki 25-28 Mart 2004 depremlerinde 11 köyde büyük hasar olmuş ve 11 kişi hayatını kaybetmiş, İlçe merkezinde ise önemli sayılabilecek bir hasar olmamıştır. Bölge genellikle dağlık olup, volkanik yapıdadır. Bu dağlar, Erzurum ilinin güneyinden uzanan Palandöken dağlarının Aşkale'de alçalarak devam eden kolları olanDumanlı(2700 m), Güllü( 3250 m), Meryem (2660 m) ve Kılıçkaya (2665 m) dağları ile Erzurum’un kuzeyinden uzananOtlukbeli ve Gavur dağlarının Aşkale bölgesindeki uzantıları olan Akbaba (2600 m), Yaserçöl (2330 m), Karahalil (2770 m), Yapraklı (2600 m), Çengel (2900 m) ve Cecan (2975 m) dağlarıdır ki bunlarKop dağı (2600 m) bölgesinde düğümlenmektedir. Bir kısmı da meralarla kaplı olan İlçe arazisi genelde kalkerlidir. Bu arazide, maden devrine ait linyit ve bol miktarda krom yatakları bulunmaktadır. Ayrıca kireç ,alçı ve diğer birçok maden rezervlerine de sahip olan İlçe, önemli ölçüde doğal zenginliğe sehiptir. Akarsu ve Gölleri : Aşkale’yi yerleşim yeri yapanen önemli unsur Fırat nehrinin kollarından biri olanKarasuve bu nehrin meydana getirdiği havzadır. Karasu, sağdan Serçeme ve Karahasan Çayı , soldan ise küçük derelerle beslenir. Bir çok yerleşim yerlerinden geçerek Aşkale'ye ulaşanKarasu, 2004 yılına kadar İlçe şebeke suyuna da kaynaklık edmiştir. Karasu’nun son yıllarda kanalize edilmesiyle yatağında önemli sayılabilecek arazi elde edilmiş ve kısmen kullanıma sunulmuştur. İlçenin coğrafi güzelliklerinden önem arz edeni, Haydarhacı köyü sınırları içinde Dumanlı dağı üzerinde bulunan ve bir krater gölü olan Şah Gölü’dür. Bu göl sadece Aşkale’nin değil, ülkemizin en güzel doğa harikalarındanbiri olup, bu göldeçok lezzetli alabalıkyetişmektedir. 2400 m2 alanında ve 10 m derinliğinde olan bu krater gölünün çevresi, yaz aylarında halk tarafından birmesire yeri olarak kullanılmaktadır.
__________________
Türkiye'nin Paylaşım Platformu...  |
|
|
|
| Reklamlar |
|
|
 |
| Etiketler |
| bilgiler, genel, ilcesi, askale |
Şu an bu konuyu görüntüleyen üye sayısı: 1 (0 üye ve 1 misafir) |
|
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Linear Mode
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevap | Son Mesaj |
| Nusaybin ilçesi genel bilgiler | LokuMm... | Mardin | 0 | 30-08-2007 11:39 |
| Akpınar ilçesi genel bilgiler | LokuMm... | Kırşehir | 0 | 26-08-2007 21:10 |
| Çiçekdağı ilçesi genel bilgiler | LokuMm... | Kırşehir | 0 | 26-08-2007 21:07 |
| Mucur ilçesi genel bilgiler | LokuMm... | Kırşehir | 0 | 26-08-2007 21:03 |
| Kaman ilçesi Genel bilgiler | LokuMm... | Kırşehir | 0 | 26-08-2007 20:59 |
Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 13:36 .
