Abbasiler
Bilgi Kulübü kategorisinde ve Tarih forumunda, bulunan Abbasiler konusunu görüntülemektesiniz. Abbasiler Hz. Muhammed'in ölümünden (632) sonra, İslam dünyasını Hulefa-yı Raşidin denilen dört halife, ardından da Emeviler (661-750) yönetti. Emeviler, Hz. ...
|
|||||||
|
Kayıt | SSS | Üye Listesi | Takvim | Konuları Okundu İşaretle |
14-02-2008, 08:37
|
#1 (permalink) |
Abbasiler
Hz. Muhammed'in ölümünden (632) sonra, İslam dünyasını Hulefa-yı Raşidin denilen dört halife, ardından da Emeviler (661-750) yönetti. Emeviler, Hz. Ali’nin öldürülmesiyle yönetimi ele geçirmişlerdi. Emevilerin iktidardan düşüşleri de aynı biçimde kanlı oldu. Hz. Muhammed'in amcası Abbas'ın soyundan gelen Abbasiler Emevi yönetimine karşı ayaklanarak 750'de halifeliği ve iktidarı ele geçirdiler. Bu tarihten başlayarak Abbasiler 1258'e kadar İslam dünyasının büyük bölümüne egemen oldular. İlk Abbasi halifesi Ebu'l-Abbas’tı. 754'te oğlu Mansur onun yerine geçti. Bu iki halife döneminde orduda Türk ve İran kökenliler önemli görevler üstlendiler. Mansur, 762’de Bağdat kentini kurdurarak başkenti Şam’dan buraya taşıdı. Abbasi Devleti Mansur'un torunu Harun Reşid döneminde en geniş sınırlarına ulaştı. Harun Reşid, Binbir Gece Masalları’na konu olan görkemli saltanatını Bermeki ailesine borçluydu. Bu aileden Yahya Bermeki ve iki oğlu, vezir olarak Abbasi Devleti’ni 17 yıl boyunca fiilen yönettiler. Harun Reşid’in oğulları Emin (809-813), Memun (813-833) ve Mutasım (833-842) babalarının politikalarını sürdürdüler. Kendisine Türklerden özel bir askeri güç kuran Mutasım, daha sonra bu askeri gücün Bağdat’taki varlığından kaygı duydu. Samarra adıyla yeni bir kent kurdurarak devlet merkezini oraya taşıdı. Yerine geçen oğlu Vâsık döneminde Türk emirleri askeri işlerin yanı sıra yönetsel konularda da etkili oldular. Vâsık'ın ölümünden sonra Abbasi Devleti parçalanma sürecine girdi. Abbasi toprakları üzerinde Samaniler, Karahanlılar, Fatımiler, Tolunoğulları ve Hamdaniler gibi bağımsız devletler kuruldu. İran'da hüküm süren Büveyhiler, 945'te Bağdat'a egemen oldular. Bundan sonra Abbasi halifeleri Büveyhilerin izniyle başta kalabildiler. Halife Kâim'in (1031-1075) çağrısı üzerine Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarı Tuğrul, Büveyhileri Bağdat'tan çıkardı ve Abbasilere yeniden saygınlık kazandırdı. Ne var ki Abbasiler eski askeri güçlerine ulaşamadılar ve Mustazhir dönemindeki Haçlı Seferleri karşı başarılı olamadılar. Büyük Selçuklu Devleti'nin parçalanmasıyla birlikte Abbasiler yeniden gücünü yitirdi. Cengiz Han'ın torunu Hulagu'nun yönetimindeki İlhanlılar 1258'de Bağdat'ı ele geçirdiler, Halife Mustasım'ı ve yakaladıkları hanedan üyelerini öldürdüler. Böylece 508 yıllık Abbasi Devleti son buldu. Halife Zâhir'in oğlu Ahmed Mısır'a kaçtı ve orada Memlûk Sultanı Baybars’ın koruması altında halife ilan edildi (1261). Mısır Abbasi halifeliği, siyasal ve askeri yetkiden yoksun, yalnız dinsel otoritesi olan bir kurumdu. Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim 1517'de Mısır topraklarına girerek, halifenin yetkileri ile Kutsal Emanetler’i devraldı ve Mısır Abbasi halifeliğine son verdi. Abbasilerde devlet örgütlenmesi, "Divan" adı verilen ve değişik alanlarda görevler üstlenen resmi kurullara dayanıyordu. Devlet maliyesinin ana gelir kaynağı ise toprak vergisiydi. Halktan toplanan zekât da önemli bir gelir kaynağıydı. Vergi gelirlerinin büyük bölümü orduya ve bayındırlık işlerine ayrılırdı. Abbasiler bilimin geliştirilmesine ve bayındırlığa büyük önem verdiler. Samarra Camisi ile Kudüs'teki Kubbetü's-Sahra ve Mescid-i Aksa gibi büyük yapılar, yeni yollar, han ve kervansaraylar yaptırdılar. Harun Reşid ve oğlu Memun döneminde, Bağdat kenti bir bilim ve kültür merkezi durumuna geldi. Uzmanlık kütüphaneleri, medreseler ve gözlemevleri kuruldu. Matematik, astronomi, tıp ve botanik alanlarında önemli gelişmeler sağlandı. Çok sayıda yapıt Süryanice, Yunanca ve Latince’den Arapça'ya çevrildi. Eski Yunan metinlerinin daha sonra Arapça’dan Latince’ye çevrilmesi Avrupa’da bilimin canlanmasına katkıda bulundu. Birçok Abbasi halifesinin edebiyata ve güzel sanatlara düşkün olması bu alanlarda da gelişmelere yol açtı. Abbasi halifeleri Ebu'l-Abbas 750-754 Mansur 754-775 Mehdi 775-785 Hadi 785-786 Harun Reşid 786-809 Emin 809-813 Memun 813-833 Mutasım 833-842 Vâsık 842-847 Mütevekkil 847-861 Muntasır 861-862 Mustain 862-866 Mutez 866-869 Muhtedi 869-870 Mutemid 870-892 Mutezid 892-902 Muktefi 902-908 Muktedir 908-932 Kahir 932-934 Razi 934-940 Mutteki 940-944 Mustekfi 944-946 Muti 946-974 Taî 974-991 Kadir 991-1031 Kâim 1031-1075 Muktedi 1075-1094 Mustazhir 1094-1118 Musterşid 1118-1135 Reşid 1135-1136 Muktefi 1136-1160 Müstencid 1160-1170 Mustazi 1170-1180 Nâsır 1180-1225 Zâhir 1225-1226 Mustansır 1226-1242 Mustasım 1242-1258 |
|
|
|
| Reklamlar |
|
Linear Mode
