tekstüre ipliklerde kalite kontrol...
Bilgi Kulübü kategorisinde ve Tekstil forumunda, bulunan tekstüre ipliklerde kalite kontrol... konusunu görüntülemektesiniz. İÇİNDEKİLER TEKSTÜRE İPLİKLERE UYGULANAN FİZİKSEL TESTLER 2 TEKSTÜRE İPLİKLERDE NUMARA TAYİNİ 3 TEKSTÜRE İPLİKLERDE KOPMA KUVVETİ VE KOPMA UZAMASININ TAYİNİ ...
|
|||||||
|
Kayıt | SSS | Üye Listesi | Takvim | Konuları Okundu İşaretle |
28-06-2008, 17:21
|
#1 (permalink) |
tekstüre ipliklerde kalite kontrol...
TEKSTÜRE İPLİKLERE UYGULANAN FİZİKSEL TESTLER 2 TEKSTÜRE İPLİKLERDE NUMARA TAYİNİ 3 TEKSTÜRE İPLİKLERDE KOPMA KUVVETİ VE KOPMA UZAMASININ TAYİNİ 4 TEKSTÜRE POÜESTER İPLİKTE ÇEKME DEĞERİ VE KIVRIM DÜZEYİ TAYİNİ 5 TEKSTÜRE İPLİKLERDE SARILMA BÜKÜMÜ (TORK) TAYİNİ 7 TEKSTÜRE İPLİKLERDE " KIVRIM KAYBI " TAYİNİ - HATA TESTİ 8 SHIRLEY TÜP TESTİ KULLANILARAK TEKSTÜRE İPLİĞİN HACİMLİĞİNİN ÖLÇÜLMESİ 10 LINDLY İPLİK İNCELEME CİHAZI İLE TEKSTÜRE FİLAMENT İPLİKLERDE FİLAMENT KOPMASI TAYİNİ 12 USTER DÜZGÜNSÜZLÜK CİHAZI İLE İPLİK DÜZGÜNSÜZLÜĞÜ TAYİNİ 13 TEKSTÜRE İPLİKTEKİ FİLAMENT KOPUKLARININ GÖZ İLE TAYİNİ 15 SONUÇ 16 KAYNAKLAR 17 TEKSTÜRE İPLİKLERE UYGULANAN FİZİKSEL TESTLER Tekstüre iplik ayni fılament sayısına ve aynı iplik numarasına sahip ipliklere göre daha fazla hacme sahip iplikler için kullanılan bir tanımdır . Bu görünüşteki hacim artışı fiziksel , kimyasal veya ısıl işlemler ile verilebilir . Tekstüre iplikler şu iki ana grupta toplanabilir. - Esnek tekstüre iplikler - Eğrilmiş ipliklere benzeyen tekstüre iplikler Esnek tekstüre iplikler yüksek esneklikleri ve kendilerini toplama özellikleri ile bilinirler . Ancak iplik hacimliliği eğrilmiş ipliklere benzeyen tekstüre ipliklerle karşılaştırıldığında , kuvvet etkisi altında azalır. Esnek tekstüre ipliklerde her flament iki boyutlu zigzaglar kıvrım veya 3 boyutlu helisler ve sarılmalar şeklindedir . Bu yüzden bu oluşumlar ufak yüklerle bile kolayca düzelebilir . Zigzaglar ve helisel formlar molekül yapısındaki düzenlemenin bir sonucu olduğu için yük alındığında toparlanır ve eski şekillerine geri dönerler, Termoplastik metodlarla üretilen esnek iplikler esnemenin ve daha sonrada toparlanmanın birinci özellik olduğu vücudun şeklini alan kıyafetlerin yapılmasında kullanılır . Esnek tekstüre iplikler serbest halde ısıl işleme tutuldukları zaman esneklik azalır ve hacimlilik azalır . Bu şekilde iplikler "SET" iplik veya fikse olmuş iplikler olarak anılırlar . SET iplikler örgüde çok temiz ilmek özellikleri göstermesi , iyi bir tutum ve yumuşaklık , daha kontrollü hacim ve kopma anında daha az uzama gibi özelliklerinden dolayı örme mamullerde yaygın olarak kullanılırlar.Her ne kadar eğrilmiş ipliklere benzeyen tekstüre ipliklerde flamentler düzgün bir yapıda kalsalar da filamentler uzaysal geometride iplik merkezinden kenarlara doğru çıkarak kesikli bükülmüş ipliklerdeki tüylere benzer şekilde bukleler oluştururlar . İpliğin yüzeyi hacimli bir yapıda olduğundan burada çok az miktarda filament bulunur ve havanın bulunduğu bir boşluk meydana gelir. Bu yüzden eğrilmiş ipliklere benzeyen tekstüre iplikler kuvvet karşısında uzama göstermezler. Bu iplikler kopma kuvveti karşısında değişmeyen hacimliliğe sahiptirler. Bu iplikler sadece hava Jetli tekstüre işlemi ile üretilirler ve kesikli elyaftan üretilen ipliklerin kullanıldığı her yerde kullanım imkanı bulurlar.Tekstüre ipliğe fiziksel ve kimyasal olmak üzere iki tip test grubu uygulanır . Bu bölümde tekstüre ipliğe uygulanan fiziksel testler incelenecektir . Fiziksel testler içinde uzama , mukavemet , iplik numarası tayini . düzgünsüzlük testi , filament kopuğu test ve kıvrım ( crimp ) testleri gelir. Takip eden bölümde üzerinde durulan test metodları iplik numarasının tayini, Kopma kuvveti ve kopma uzamasının tayini, Polyester iplikte çekme değeri ve kıvrım düzeyi tayini, Sarılma bükümü (tork ) tayini, Kıvrım kaybı tayini ( Hatra testi), Shirley tüp testini kuiianarak tekstüre ipliğin hacimliğinin ölçülmesi Lindiy iplik inceleme cihazı ile fılament kopması tayini iplikte düzgünsüzlük ölçümü TEKSTÜRE İPLİKLERDE NUMARA TAYİNİ Bu test çekilmemiş , kısmen oryante olmuş . düz ve tekstüre ipliklerin tex sistemine göre numara tayininde kullanılabilir. Test edilecek olan iplik numuneleri , yeterince kondisyone edilmiş olan bobinlerden belirtilen şartlar altında ve belirli bir uzunlukta sarılır . Numune kondisyone olarak tartılır . Sarılan belirli uzunluktaki ipliğin ağırlığından ipliğin tex sistemindeki numarası bulunur. Testin yapılabilmesi için aşağıdakilere ihtiyaç vardır. 1 - Çıkrık :En uygun olan ünitenin çevresi 1 metredir . Elle veya otomatik olarak kontrol edilen sarma ünitesinde gerilim ayarlayıcı bir sisteme ve ipliğin sürekli olarak aynı yere sarılıp yığılmasın! önlemek için gezdirici bir mekanizmaya ihtiyaç vardır. 2-Terazi : Test numunelerinin 1 mg (. 0,001 g ) doğrulukta tartılması için uygun bir terazi olmalıdır. Tekstil ürünlerinin test edilmesi için gerekli atmosfer şartları %65 ±2 bağıl nem ve 20 ± 2 C dir. Kondisyonlamadan sonra numune alınacak bobinden eğer numara desitex olarak ifade edilecekse 1 metre çevre uzunluğuna sahip olan çıkrık 100 tur, numara denye olarak ifade edilecekse 90 tur sardırılır. Numuneler düz (flat ) çekilmiş ve tekstüre iplikler için 0,1 gram / desitex (0,11 gram/denye ) sabit gerilim ile sarılmalıdır. Çekilmemiş ve kısmen oryente olmuş iplikler içinse sarılma gerilimi meydana gelebilecek çekimleri önlemek amacıyla mümkün olduğunca düşük tutulmalıdır. Sarılan çile çıkrıktan alınır ve 1 mg hassasiyetli; bir terazide tartılır . Sürekli olarak yapılan laboratuar testleri için iki numune alıp test etmek yeterlidir . Eğer aradaki fark 2 desitex' ten fazla ise üçüncü bir test yapmak gereklidir . Sonuçlar aşağıdaki şekilde hesaplanır. Desitex : 10.000 metre ipliğin gram olarak ağırlığıdır. Denye : 9.000 metre ipliğin gram olarak ağırlığıdır. İplik numarası: Gram olarak numunenin ağırlığı x 100. Eğer numuneden 100 tur iplik sarıldıysa sonuç desitex olarak , 90 tur sarıldıysa sonuç denye olarak verilir. TEKSTÜRE İPLİKLERDE KOPMA KUVVETİ VE KOPMA UZAMASININ TAYİNİ Kopma uzaması ve kopma kuvveti kuvvetin sabit arttığı . uzama miktarının sabit arttığı veya çekme kolunun sabit hızla hareket ettiği makinelerde yapılır. Ancak şu vurgulanmalıdır ki çoğu zaman bu yöntemlerle farklı sonuçlar elde edilebilir. Bu yüzden kopma zamanının 20 ± 3 saniye içinde kalmasına dikkat edilmelidir. Numarası belirli olan ipliğin belirti bir uzunluğu makinenin çeneleri arasına yerleştirilir ve kopana kadar uzatılır . Bu yüzden makine kopma kuvvetim ve kopma uzamasını veya kuvvet / uzama oranım gösteren bir sisteme sahip olmalıdır. Bu testte kullanılan gerilim ölçme cihazı aşağıda verilen şartları sağlamalıdır. - Numuneye sabit yük artışı uygulayan , veya - Numuneye aynı zamanda sabit miktarda uzama sağlayan , - Uygulanan kuvvet altında iplikteki uzama miktarının otomatik olarak ölçen , - Numuneyi koparmak için gereken yükü hesaplayan ve gösteren , - Maksimum yüke kadar uzamaları ölçen ve gösteren , - İpliği güvenli bir şekilde tutan , bunun sonucunda çenelerdeki kıstırma sonucu iplik kopmasına imkan vermeyen , - Numuneye maksimum yükü 20 ± 3 saniyede yükleyecek şekilde olmalıdır. Tekstil malzemelerim test etmek için %65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 °C sıcaklık kondisyonlama ve test için yeterlidir. Test sırasında şu işlemler uygulanır. - Makine çene hızı maksimum yüke 20 ± 3 saniyede ulaşacak şekilde ayarlanır. - Yük miktarı aralığı kopma kuvvetinin %20 si ile %100' ü arasında olacak şekilde seçilir. - Numune ön perilimi 0.5 gram / desitex (0.57 gram /denye ) olacak şekilde çeneler arasına kıstırılır, bu durumda çeneler arasındaki uzunluk 20 cm' dir. Makine çalıştırılır ve iplik kopana kadar uzama gerçekleştirilir. - Eğer numune çenelerin 5 mm kadar yakınından koparsa sonuç kabul edilmez ve bir numune daha alınır. - Kopma Kuvveti gram olarak kaydedilir. - Uzama kaydedilir. Mukavemet aşağıdaki şekilde hesaplanır. Mukavemet ( gram / desitex ) = ortalama kopma kuvveti ( gram ) / ölçülen desitex Mukavemet { gram / denye ) = ortalama kopma kuvveti ( gram ) / ölçülen denye İplik numarasında kullanılacak olan numara her zaman ölçülen numara olarak alınmalıdır, nominal numara olarak kullanılmamalıdır. Uzama : Uzama miktarının ilk alınan test numunesinin uzunluğuna % oranıdır. Sürekli yapılan laboratuar testlerinde her bobinden el kontrollü makinelerde 3 numune otomatik kontrollü makinelerde 5 numune almak yeterlidir. TEKSTÜRE POÜESTER İPLİKTE ÇEKME DEĞERİ VE KIVRIM DÜZEYİ TAYİNİ Bu test metodu Hoeschst iplik hacimliliğin ( K1 ) ve çekmenin ( R.S.) ölçülmesine dayanır. Ancak çekme değerinde Lo değerinin bulunması sırasında ön ağırlık 10 gram yerine ana ağırlık 1000 gram kullanılır. K1 , sıcak havada ipliğin toparlanma kuvvetinin göstergesi olarak , iplik hacimliliğini göstermekte kullanılır. R,S, ipliğin sıcak havadaki çekmesidir. Tekstüre poliester iplikte çekme değeri ve kıvrım düzeyi tayini için gerekti ekipmanlar aşağıda verilmiştir. 1- 130 °C kapasiteli . hava sirkülasyon fanı olan ve iplikleri asmak için aaaal çubuklara sahip fırın 2- Sarma ünitesi : En uygun olan ünitenin çevresi 1 metredir . Elle veya otomatik olarak kontrol edilen sarma ünitesinde gerilim ayarlayıcı bir sisteme ve ipliğin sürekli olarak aynı vere sarılıp yığılmasını önlemek için gezdirici bir mekanizmaya ihtiyaç vardır. 3- 1 cm çapında yaklaşık olarak fırının genişliğinden 0.5 cm kısa aaaal çubuklar. 4- Ağırlık a. Ön ağırlık olarak S kancalı 10 gramlık ağırlıklar. b. Kancalı 990 gramlık ağırlıklar 5- 0 - 60 cm lik mm bölmeli cetvel ile O noktasında çileyi asmak için kanca 6- Makas 7- Asbest eldiven 8- Test için gerekli bilgiler a. 11.10 desitekslik çile (10000 den) b. 0.045 gram / desitex ( 0.05 gram / denye )lik sarma gerilimi c. 0.0009 gram / desilex ( 0.001 gram / denye ) ' lik ön gerilim d. Relakse ortamı 130 °C sirkülasyonlu hava e. Relakse zamanı 5 dakika f. Soğuma zamanı 5 dakika g. 0.009 gram / desitex ( 0.1 gram / denye ) lik asılı yük h. İlk ölçmeyi yapmadan önce geçmesi gereken 30 saniye . Tekstil malzemeleri test etmek için % 65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 °C sıcaklık kondisyonlama ve test için yeterlidir.Her kondisyone edilmiş bobinden 11110 desitex ( 10000 denye ) iplik sarılır. Bu ipliği sarmak için yapılacak tur sayısı aşağıdaki gibi hesaplanır. Desitex : 167 ( denye : 150 ) Tur = 11110/( desitex x 2) = 11110 /167 x 2 ) = 33 10000/( denye x 2) = 10000 /150 x 2 ) = 33 Bobin test edilmeye başlanmadan önce yaklaşık olarak 300 metre iplik bobin üzerinden temizlenmelidir. İplik 0.045 gram / desitex lik gerilim altında sarılır. Sarılan çileler bağlanır ve çubukların üzerine yerleştirilir . Sarımdan 5 dakika sonra çilenin uzunluğu 1000 gramlık kuvvet altında ölçülür. Bu uzunluk Lo uzunluğudur. Çubukların üzerine yerleştirilen çileler 10 gramlık kuvvet etkisi altında 5 dakika 130 0C’deki fırının içinde tutulur . Ancak numuneyi yerleştirirken fırın açılmadan önce fan kapatılır ve numune yerleştirildikten sonra tekrar açılır. 5 dakikalık süreden sonra numuneler fırından alınır ve karışmayı önlemek için dikkatlice ölçüm tahtasına asılır . 5 dakika sonra 10 gramlık ön gerilim kuvveti altında Lı uzunluğu ölçülür. S kancalı 990 gramlık ağırlık asılır ve bundan 30 saniye sonra çilenin toplam 1000 gramlık kuvvet altındaki L2 uzunluğu ölçülür. Sonuçlar aşağıdaki şekilde hesaplanır. K1 ( hacimlilik ) = ( L2 - Lı ) / L2 x 100 R.S. ( gerçek çekme ) = ( Lo – L2 ) / Lo x 100 Devamlı olarak yapılan laboratuar testlerinde bobin başına iki test yeterlidir . Ancak alınan sonuçlar arasındaki fark % 5 ' ten fazla ise bir test daha yapılır ve bu üç değerin ortalaması alınır / TEKSTÜRE İPLİKLERDE SARILMA BÜKÜMÜ (TORK) TAYİNİ Yalancı büküm yöntemiyle tekstüre edilen iplikler , kendilerine hacim kazandırmak için verilen büküm sonucunda uçlarından serbest bırakıldıktan zaman spiralleşme veya kendi üzerlerine sarılma eğilimi gösterirler. Spiralleşme yönü ipliğe verilen bükümün ters yönündedir. Yalancı büküm yönü Sarılma yönü S ' saat yönünde Saat yönünün tersine Z ' saat yönünün aksine Saat yönünde Sarılma bükümü ölçümü ipliğin tur / metre cinsinden ifade edilen eğilme serbestliğini bulmak için ipliğin iki ucundan serbest şekilde bırakılarak kendi üzerine sarılması sağlanarak bulunur. Testin yapılmasında aşağıdaki araçlar kullanılır 1 metre uzunluğundaki cetvel Büküm ölçme cihazı Tekstil malzemelerini test etmek için % 65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 C sıcaklık kondisyonlama ve test için yeterlidir. Test sırasında aşağıdaki işlemler uygulanır. - Bobin üzerinden ipliğe büküm verilmediğine emin olunarak iki ucundan elle tutularak test için yeterli uzunlukta iplik alınır. - İpliğe iki ucundan gerilim uygulanarak 1 metre iplik kesilir. - İplik iki ucundan bir araya getirilir ve kendi üzerine serbest bir şekilde sarılmasına izin verilir. - Sarılma bitince sarılmış olan iplik büküm ölçme makinesine yerleştirilerek sarılan büküm miktarı ölçülür. Büküm ölçme cihazında bükümün alınması için gerekli ters tur sayesi o ipliğin sarılma bükümünü tayin eder. Devamlı olarak yapılan laboratuar testlerinde bobin başına iki test yeterlidir. Ancak alınan sonuçlar arasındaki fark % 5 ' ten fazla ise bir test daha yapılır ve bu üç değerin ortalaması alınır. TEKSTÜRE İPLİKLERDE " KIVRIM KAYBI " TAYİNİ - HATA TESTİ Standart metod genellikle büküm - ters büküm . yalancı büküm ve sıkıştırma kutusu (stirffer box) yöntemiyle test edilmiş naylon iplikten için kullanılır. 0.09 g / desitex ( 0.1 g / denye ) karşılığında ağırlık sıcaklığı sabit olan suyun içerisinde test numunesinin ucuna asılmış kancaya takılır. Belirli bir süre sonra asılı olan ağırlık 0.0016 g / desitex ( 0.002 g / denye ) olacak şekilde düşürülür ve belirli bir zaman geçtikten sonra iplik boyundaki kısalma ölçülür. Kıvrım dayanımı ipliğin boyundaki kısalmanın ipliğin başlangıçtaki uzunluğuna oranının yüzde ifadesidir. Testin su içinde yapılmasının nedeni ipliğin hacimliliğin oluştuğu apre işlemi koşullarına benzetmektedir. İlk olarak alınan ağırlık , 0.09 g / desitex iplikteki kıvrımı alacak kadar yeterli olmasının dışında , flamentlerde kayda değer uzamalar meydana getirmeyecek kadarda küçüktür. Bu test için gerekli test düzeneği aşağıda verilen ekipmanlardan oluşur. 1- Kronometre 2- İki litrelik ölçme silindiri 3- Aşağıdakileri içeren hata Kıvrım Testi düzeneği - Bobin tutucu - İplik gerilim ayarlayıcısı ile birlikte numune sarıcı - 100 eşit parçaya bölünmüş ayarlanabilir cetvel - 150 gramdan 500 grama kadar büyük . 2 gramdan 10 grama kadar küçük S kancası ağırlıklar ( Bütün ağırlıkların hassaslığı belirtilen değer üzerinden % 1 olmalıdır. - Büyük ağırlıkları düşürmek için bir çubuk . Sarım makarasının bir ucunda ayarlanabilir bir çatala ve ayrılabilir bir vidalı tutucuya sahiptir . Ayarlanabilir lastik cetvel ölçme silindirin en kenarına yerleştirilmiş olan yatay bir desteğe sabitlenmiştir. Desteğin üst kısmında bulunan bir vida yardımı ile cetvelin sarılan iplik çilesine göre uzunluğu ayarlanabilir. Tekstil malzemelerini test etmek için % 65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 C sıcaklık kondisyonlama ve test için yeterlidir. Test için aşağıda verilen işlem sırası takip edilir. 1- Düzeneğin hazırlanması - Destek lastik cetvel için silindirin kenarına sabitlenir. - Ekstra destek tutucu çubuğun ucuna vidalanarak bu şekilde tutucu çubuk silindirin kenarlarına yerleştirilir ve lastik cetveldeki 100 çizgisinin tutucu çubukta bulunan V şeklindeki yer ile aynı hizaya gelmesi sağlanır , gerekirse lastik cetvelin üst kısmında bulunan vida ite ayar yapılır. - İpliğin sarıldığı tutucu çubuk sancıya yerleştirilir. - Çıkrık kolunun aşağı kısmında bulunan kıvrımlı çatal lastik cetvele uygun gelecek miktarda iplik sarılmasını sağlayacak şekilde ayarlanır. - Ölçme silindiri 20 ±2 °C sıcaklığında su ile doldurulur ve bir damla ıslatma maddesi atıldıktan sonra büyük ağırlığı düşürmekte kullanılan çubuk kabın içine konur. 2- Test edilecek olan bobin iplik kılavuzunun altındaki yerine yerleştirilir. 3- İplik gerilim cihazından geçirilir ve iplik çekilerek iplikteki kıvrım alınıncaya kadar gerilim arttırılır. 4- İpliğin ucu sarım yapılacak olan tutucu çubuğun kenarında bulunan cıvata yardımıyla sabitlenir .İplik geçilen tur sayısı -kadar sarılır .böylece 0.09 gram/desitex (0.lgram/denye) ve 0.0018 gram/desitex (0.002 gram/denye lik kancalı set ağırlıkları her bir ipliğe karşılık gelecek şekilde uygulanır . İpliğin sonucu da tutucu çubuğun diğer tarafında bulunan vida sıkılarak sabitlenir .Bu sabitleme sırasında tutucu çubuğun geriye doğru hareket etmesinden kaçınılmalıdır .Bu yüzden iplik ucu 5 cm'den daha fazla olmayacak şekilde kesilmelidir, 5-Sarım kolunun aşağı kısmında bulunan çatalın arasına sarılan iplik miktarına uygun olarak küçük ağırlık asılır .Büyük ağırlık ise yine aynı şekilde seçilerek küçük ağırlığın ucunda bulunan kancaya asılır. 6-Tutucu çubuk ve ağırlıklar çıkrıktaki vida gevşetilerek alınır. 7-Diğer destekleyici kanca tutucu olarak takılarak , tutucu kolda bulunan kanca yardımıyla suyla dolu olan ölçme silindirine asılır. NOT : Ölçme kabı içinde bulunan suyun sıcaklığı 20 ± 2 °C olmalıdır 8-Ölçmeye başlanır. 9-Ölçme süresi olan 2 dakika dolmadan hemen önce lastik cetvelin üzerinde bulunan civata döndürülerek O konumunun kancanın alt konumuyla aynı seviyeye gelmesi sağlanır. 10-İplik suya daldırıldıktan 2 dakika sonra ızgaralı çubuk yardımıyla büyük ağırlık S şeklindeki kancadan alınır. 11-Bunu takip eden 2 dakika içinde lastik cetvelden küçük ağırlığın hizasına bakılarak kıvrım kısalması veya kıvrım dayanımı hesaplanır. Kıvrım dayanımı değeri testin sonunda direk olarak cetvelden okunur .Bu değer yüzde olarak hesaplanır. Hata testi sonucu = (L1- L2 ) /Lı x100 Lı; Su içinde 2 dk .sonraki uzunluk . L2: Su içindeki büyük ağırlığın alınmasından 2 dk sonraki uzunluk . Devamlı olarak yapılan laboratuar testlerinde bobin başına iki test yeterlidir .Ancak alınan sonuçlar arasındaki fark %5'ten fazla ise bir test daha yapılır ve bu üç değerin ortalaması alınır. SHIRLEY TÜP TESTİ KULLANILARAK TEKSTÜRE İPLİĞİN HACİMLİĞİNİN ÖLÇÜLMESİ Tekstüre ipliklerde , özellikle yalancı bükümle elde edilmiş tekstüre ipliklerden üretilen örme veya dokuma kumaşlarda mamulün bükülmesi sadece ipliğin kendini toplama gücüne değil aynı zamanda da ipliğin atkı ve çözgü iplikten yönündeki ilmeklerin arasını örtme özelliğine bağlıdır. İpliğin boşlukları örtme kabiliyetin! ipliğin hacmi ve sıkışma özelliği gösterdiğinden dolayı . Shirley tüp testi kadar ipliğin hacmine ve sıkıştırabilme özelliği yargısına varabilmek için yeterli olmamışlardır. Tüp testi ipliğin büzülme gücünü ölçen diğer testlere tamamlayıcı olarak yapılır. ancak aşağıdaki özellikler not edilmelidir. - Test hem polyester hem de poliamid iplikler için uygundur ve diğer testlerde olan sıkıcı ön bekleme zamanı yoktur. - Kaynayan su kullanımı sıcaklık kontrolünü ortadan kaldırır. - Relakse olma ortamı kumaş ıslatma işlemine benzer. - Test fırın sıcaklığına duyarlı olduğu kadar büküm değişmelerine de hassastır. - Bu testten saatte 50 adet yapılabilir. - Yalancı büküm için bulunan bu test yöntemi diğer tekstüre yöntemleri için de tatmin edici bir şekilde kullanılır. Hacimlilik potansiyeli belirli bir miktar ipliğin cam tüp içinde büzülmesi sağlanarak bulunur .Büzülme miktarı ipliğin hacimlilik potansiyelini verir. Test düzeneği aşağıda verilen ekipmanlardan oluşur. 1- Hata kıvrım testi için kullanılan iplik gerilim cihazlı sarma ünitesi 2- Aşağıdakileri içeren Shiriey Tüp testi cihazı -3.65 mm iç çapında bor tüp . İpliğin cam tüpün içinden geçirmek için aaaal parçalar. İpliğe 0.09 gram/desitex yükleme yapacak şekilde ağırlıklar. İpliğin belirli bir uzunlukta kesilmesini sağlamak için kesme tertibatı . -Kaynar su bulunduran cam tüp 3- Kronometre Tekstil malzemelerini test etmek için gerekli atmosfer şartları % 65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 °C dir. Test için aşağıda verilen işlem basamakları takip edilir. - Hata kıvrım testinde kullanılan mekanizma ile ipliğin kıvrımı alınarak aşağıda açıklanan H miktarı kadar iplik sarılır. H=2.N1.n.D n= İplik katsayısı(Tek kat iplikler için 1.) D= iplik numarası (denye veya desitex olarak ) N1 = A . n. /Df F = filament sayısı A eğer D desitex iseA=1054 D denye ise A=1000 - İplik çilesi parçalar yardımıyla 0.09 gram/desitex gerilim altında cam tüpten geçirilir. - Çilenin boşta duran iki ucu kesme tertibatına yerleştirilir ve çilenin 25 cm. uzunluğunda kesilmesi sağlanır. - Çilenin iki ucu serbest bırakılarak çilenin tüp içinde büzülmesi sağlanır .Bu işlem ipliğin hacimliliğini arttırır. - Numuneler minimum 30 sn kaynar su içinde kalmalıdır. Sonuçlar aşağıdaki şekilde hesaplanır. İpliğin tamamen çekmiş uzunluğu Lı'dir ve hacimlilik potansiyeli bu uzunluğun ilk iplik uzunluğu olan Lo'a olan % oranıdır. İplik büzülmesin (1-Lı/L0)x100 Devamlı olarak yapılan laboratuar testlerinde bobin başına iki test yeterlidir . Ancak alınan sonuçlar arasındaki fark %5'ten fazla ise bir test daha yapılır ve bu üç değerin ortalaması alınır. LINDLY İPLİK İNCELEME CİHAZI İLE TEKSTÜRE FİLAMENT İPLİKLERDE FİLAMENT KOPMASI TAYİNİ Bu test metodu tekstüre filament ipliklerde filament kopuğu miktarı yargısına varmak için kullanılır. Bir çok bobinden alınan iplikler cağlıktan sağılarak bir iplik tülbendi kılavuzundan geçirilirler . Bu demet Lindly cihazından geçerken eğer tülbent içinde filament kopuğu varsa bu filamentler cihazdaki ışık akımını keserler . Böylece filament kopuklar» sayılır. Bu test İçin gerekli test düzeneği aşağıda verilen ekipmanlardan oluşur - Maksimum 150 ipliğe , 290 mm boru uzunluğuna ve 300 mm tülbent çapma yetecek kadar bobin cağlığı - Lindly iplik inceleme cihazı Model 900 - Tülbent kılavuzu - 600 m ( dk. hızda çalışabilecek iplik sarım ünitesi . Bu sistem Lindly cihazına ve uzunluk ölçücü şişleme bağlı olarak çalışan frenleme sistemim içermelidir Tekstil ürünlerinin test edilmesi için gerekli atmosfer şartları % 65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 °C dir. Test sırasında aşağıdaki İşlemler uygulanır. - iplikler cağlığa bağlanır . ancak yalancı bükümlü ipliklerde sağım yönünün ipliğe verilen bükümün tersi yönde olması gerekir. Yalancı büküm Büküm Bobin Sağımı S Saat yönü aksine Saat yönünde Z Saat yönünde Saat yönü aksine Bobinlerin arkasına uygun kapaklar yerleştirilmelidir. -Her iplik kılavuzlardan , iplik gerilim cihazından . tülbent klavuzundan geçerek senaya gelir. - İplik sarım hızı iplik cinsinden bağımsız olup genellikle 600 m / dk civarındadır, - Lindly cihazı açılır ve hassaslığı aşağıdaki şekilde ayarlanır. Cihaz maksimum hassaslığa ayarlanır böylece çok sık durma meydana gelir .Daha sonra hassaslık yavaş yavaş azaltılır ve durmalar büyük ölçüde ortadan kalkmaya başlar. Ayarlar daha sonrada kullanılmak üzere kaydedilir. - Sayaç sıfıra ayarlanır ve filament kopuklarını kaydetmeye başlanır. Filament kopukları aşağıdaki şekilde ifade edilir. -Tekstüre iplikler için 10.000 metredeki filament kopuğu adedi -Düz İplikler için 100.000 metredeki filament kopuğu adedi Her lot numunesi tekstüre iplikler İçin 100.000 metre , düz iplikler için 1.000.000 metre Lindliy iplik cihazında test edilmelidir . Test zamanı ipliğin tekstüre veya düz olmasından , bobin sayısından ve sarım hızından bağımsızdır. USTER DÜZGÜNSÜZLÜK CİHAZI İLE İPLİK DÜZGÜNSÜZLÜĞÜ TAYİNİ Bu test metodu çekilmemiş İplikler , POY , düz ve tekstüre ipliklerdeki kısa peryotlu varyasyonları görmek amacıyla kullanılır. İplik belirli özel koşullar altnda Uster cihazından geçirilir. Bu sırada bir kayıt cihazı da İplik kesitindeki kütlesel varyasyonları kaydeder . Hem düzgünsüzlük cihazı üzerindeki İndikatör hem de kayıt cihazı kesitteki varyasyonu %olarak gösterir. Seçilen hassasiyet derecesine bağlı olarak en küçük düzgünsüzlükler dahi görülebilir. Makinede ipliğin elastiki etkisinin ortadan kaldırılması amacıyla yuvarlak bir kesit oluşturmak için ipliğe büküm verilir, Bu test için gerekli düzenek aşağıda verilen ekipmanlardan oluşur "-Uster düzgünsüzlük cihazı , model B veya C (Tercihen C) -Ölçüm ünitesi -Düzgünsüzlük kayıt cihazı -Spektograf -Spektograf kaydedici -Yazıcı Tekstil malzemelerini test etmek için %65 ± 2 bağıl nem ve 20 ± 2 C sıcaklık kondisyonlama ve test için yeterlidir. Test sırasında aşağıdaki işlem basamaktan takip edilir. 1 - Ölçme bölgesini temizliği kontrol edilir .6-8 çok ince aralıklar olduğu için bunları temizlemeye başlamadan önce cihazın kapalı olduğundan emin olmak gerekir. 2 - Üretici tarafından verilen bant kullanılarak cihazın fonksiyonları ve kalibrasyonu kontrol edilir. 3 - İplik hassas gerilim cihazının kılavuzlarından ,ölçme bölgesinden geçirilir. Daha sonra iplik büküm sisteminden ve silindirlerin üstünden geçirilerek , silindirin etrafında iki defa dolandırılır ve en sonunda emiş tüpüne getirilir. Teste başlamadan önce bazı cihaz ayarları yapılır. Bu ayarlar; -Hassas gerilim cihazı : Başlangıçta gerilim cihazım 0.1 g./dtex. Olarak ayarlama yapılır , ancak fazla betonlaşma olması durumunda gerilimi arttırarak ayarlamak gerekir. -Ölçme bölgesi 8 aralıktır. -Büküm Büküm,düzgünsüzlük cihazı diyagramında kaydedilen değişimleri minimuma indirecek şekilde ayarlanmalıdır. -İplik geçiş hızı : 200 metre / dakika -Diyagram kayıt hızı : 10 cm / dakika -Diyagram aralığı : %12,5 . Düzgünsüzlüklerin bu değeri aşması halinde %25 e ayarlanabilir. iplikteki -Test tipi seçimi : 'Normal test gerçek değişimleri gösterir .'İnert test' ise uzun periyotlu varyasyonları görmek için kullanışlıdır. -Test zamanı: 5 dakika -Düzgünsüzlük cihazı üretici firmanın talimatları doğrultusunda 'İnert durumunda çalıştırılır ve diyagram merkezlenir. -Teste başlamak için cihaz 'Normal test durumuna getirilir veya gerekiyorsa inert durumunda bırakılır. Test sonunda %U iplik düzgünsüzlüğü okunur. İplikteki hataların hesaplanması iplik hızına ve diyagram hızına bağlıdır. İplik geçiş hızı: 200 m / dak. Diyagram hızı : 10 cm /dak Oran : 1 : 80 1cm. diyagram =80 cm. iplik Devamlı olarak yapılan laboratuvar testlerinde bobin başına iki test yeterlidir. Ancak alınan sonuçlar arasındaki fark % 5 ‘ten fazla ise bir test daha yapılır ve bu üç değerin ortalaması alınır. TEKSTÜRE İPLİKTEKİ FİLAMENT KOPUKLARININ GÖZ İLE TAYİNİ Bu test yöntemi tekstüre bobine -göz ile ve bobinin verilen ağırlığındaki filament kopuğu sayısını tesbit etmek için yapılır. Test bobini her iki tarafındaki kopuk flament-sayısını bulmaya dayanır. Bunun iyi aydınlatılmış bir bölge ve bunun arkasında koyu bir zemine ihtiyaç vardır. Testin yapılacağı ortam temiz , tozdan ve kirden arındırılmış ve iyi aydınlatılmış olmalıdır. Bobin koyu zemine tutularak her iki tarafındaki koyu filament kopukları sayılır. Bobinin her iki tarafındaki flament kopuğu sayısı tekstüre ipliğin kilogram başına düşen flament kopuğu olarak açıklanır . Flament kopukları ayrı bir kalite standartı olarak belirtilir. Sürekli yapılan laboratuar testlerinde bütün bobinler flament kopuğu yönünden kontrol edilmelidir. SONUÇ İpliğin kaliteli ve hatalardan arınmış olması bugün eskiye göre daha büyük önem taşımaktadır .Geçmişte düzgünlük sadece kumaşta iyi bir görünüm elde etmek için aramıyorken bugün bu taleplerin boyutları genişlemiş sadece kumaşın görünümü için değil daha çok ipliklerin rasyonel işlenebilirliklerini sağlamaya yönelmiştir . Yükselen devirler iplik kalitesi üzerindeki beklentileri arttırmıştır . Bunun nedeni yüksek verimli bir makinede her duruşun verimi azaltıp , maliyeti arttırmasındandır. İplik alıcısı ipliğin yüksek devirlerde problemsiz ve yüksek randımanla çalışmasını, iplik kullanım özelliklerinin iyi olmasını ve kumaşta da güzel bir görünüm vermesini, kumaş kalitesini arttırmasını beklemektedir. Alıcı , verdiği paraya karşılık mümkün olan en iyi kaliteyi talep etmektedir. İplik kalitesinin bu denli Önem kazanmaya devam etmesi nedeni ile bu çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinde ipliğin karakteristik özelliklerini belirlemeye yarayan mekanik ve fiziksel testler ve test cihazları anlatılmıştır . Bu karakteristik özellikler günümüzde artık önemli bir kalite faktörü olarak kabul edilmiş ve pratik uygulamaları mümkün olan çeşitli test cihazları geliştirilmiştir . Halen çeşitli firmalar tarafından üretilen ve gelişmiş elektronik sistemlerle donatılmış test cihazları işletmecilerin hizmetine sunulmaya devam etmektedir. KAYNAKLAR 1. Çukurova Üniv. Tekstüre Dersi Ders Notları. Doç.Dr. Osman BABAARSLAN
__________________
 Hatırlatmayın bana dokuzu beş geçeyi Hele puslu geçen o geceyi Söyletmeyin kasım adlı iki heceyi Bu benim en büyük yasım Bu atamın öldüğü tarih on kasım Türkle Kürdün yoldaş olduğu, Çerkezle Lazın adaş olduğu Alevi Sünninin gardaş olduğu, Mukaddes topraktır vatan Şehitlerin koyun koyuna yattığı, Dosta gurur düşmana korku saldığı Dünyanın hayran kaldığı, Cennet Türkiyem’dir vatan Dağda Üç Beş Domuz Sürüsü Tutturmus Bir Kürdistan Türküsü Eline Almış Bayrak Diye Bir Masa örtüsü Soyu Soysuz Olan Sensin Toprak Senin Neyine İte İtlik Yapıp Kafa Tutma Beyine Ne Mutlu Türk'üm Diyene!!!  |
|
|
|
| Reklamlar |
|
 |
| Etiketler |
| ipliklerde, kalite, kontrol, teksture |
«
Poliester / Elastan Karışımlarının Boyanması
|
Tekstil ve konfeksiyoncuların gözü dünya ikinciliğinde
»
Şu an bu konuyu görüntüleyen üye sayısı: 1 (0 üye ve 1 misafir) |
|
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Linear Mode
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevap | Son Mesaj |
| iplik Tekstüre Tekniği | IceMaN | Tekstil | 0 | 28-06-2008 14:43 |
| Planlama Ve Kontrol | DarkgirL | Madencilik | 0 | 17-02-2008 14:34 |
| DSA Site Kontrol | Scorpio | Antivirüs & Güvenlik | 0 | 13-11-2007 17:24 |
| 'Etkin kontrol' yok | Gezgin | Fitness & Sağlıklı Yaşam | 0 | 09-11-2007 18:40 |
| Öfke, sizi kontrol etmeden siz onu kontrol edin | Hande | İlişkiler | 0 | 13-05-2007 17:22 |
Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 07:37 .
