Brokoli
Bilgi Kulübü kategorisinde ve Ziraat / Tarım forumunda, bulunan Brokoli konusunu görüntülemektesiniz. Brokkoli, gelişmiş ülkelerde geniş alanlarda yetiştiriciliği yapılan ve tüketiciler tarafından çok sevilen bir sebze olarak bilinmektedir. Protein, vitamin ve besin ...
|
|||||||
|
Kayıt | SSS | Üye Listesi | Takvim | Konuları Okundu İşaretle |
13-02-2008, 13:07
|
#1 (permalink) |
Brokoli
  Brokkoli, gelişmiş ülkelerde geniş alanlarda yetiştiriciliği yapılan ve tüketiciler tarafından çok sevilen bir sebze olarak bilinmektedir. Protein, vitamin ve besin maddelerince zengin ve çok iyi bir diyet sebzesi olması nedeniyle ülkemizde de bu sebze türüne olan talep son yıllarda hızlı bir şekilde artmaktadır. Kışlık sebzeler arasında yer alan brokkoli bir çok yerde karnabahara benzetilmekte ve karnabahar azmanı olarak bilinmektedir. Brokkoli morfolojik olarak karnabahara benzemektedir. Sebze olarak değerlendirilen kısımları yeşil renkli olup, olgunlaşmamış çiçek taslakları ile kalın ve etli çiçek saplarından oluşur. Olgunlaşmamış çiçek taslaklarını oluşturan bu kısımlar büyüme ucunda oluşan ana baş dediğimiz taç ve daha sonra yaprak koltuklarından çıkan yan sürgünlerden oluşan küçük başlardan ibarettir. Ana başların çapları 5-25 cm, ağırlığı 100-800 g arasında değişir. Ana başın kesilmesi ile yaprak koltuklarından çıkan yan sürgünler hızlı bir şekilde gelişir ve büyüme uçlarında ana başa benzeyen yeşil renkli olgunlaşmamış çiçek taslaklarının bulunduğu etli sürgünler meydana gelir. Yaprak koltuklarından çıkan yan sürgünler üzerinde oluşan başların çapları daha küçük (5-10 cm) ve ağırlıkları daha azdır (10-100g). Brokkolinin anavatanının Akdeniz Bölgesi olduğu kabul edilmektedir. İtalya’da sebze olarak değrelendirilen brokkoli çeşitlerine Calabrese adı verilmektedir. Calabrese sözcüğü İtalya’da bir bölgenin adıdır ve çoğu araştırıcı brokkolinin anavatanını İtalya olarak bildirmektedir. Düşük sıcaklıklara dayanıklı mor renkli olgunlaşmamış çiçek taslakları oluşturan brokkoli çeşitleri de vardır. Bu çeşitler yemeklik olarak değerlendirilmek için sıcak su ile haşlandığında mor renk kaybolur ve yeşil renkli bir görünüm kazanır. BESLENME VE İNSAN SAĞLIĞI BAKIMINDAN ÖNEMİ Brokkoli beslenme ve insan sağlığı açısından çok önemli bir sebze olarak bilinmesi nedeniyle son yıllarda üretim ve tüketimi hızlı bir şekilde artmıştır. 100 g yenebilir taze brokkoli 3.4 g protein, 2 g karbonhidrat, 0.3 g. yağ, 114 mg kalsiyum, 40 mg potasyum, 48 mg fosfor, 1.4 mg demir, 111 mg vitamin C ve 685 mikrogram vitamin A ve yüksek oranda lif içermesi nedeniyle, beslenme ve insan sağlığı açısından son yıllarda önem kazanmıştır. Bu özelliklerden dolayı Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş bir çok ülkede brokkoli üretim ve tüketimi her geçen yıl hızlı bir şekilde artmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nde bazı üniversitelerde yapılan araştırmalardan elde edilen sonuçlara göre; brokkolinin kalp ve bazı kanser hastalıklarına karşı koruyucu özelliğe sahip olduğu, yüksek lif içeriği nedeni ile diabette de kullanıldığı bilinmektedir. Brokkoli, lahana ve karnabahar gibi kalsiyumca zengin sebzeler arasında yer almaktadır. Bu nedenle hem çocukların kemik gelişimini olumlu yönde etkilemekte hem de yaşlılarda görülen kemik erimelerine karşı koruyucu özelliğe sahip olduğu yapılan araştırmalarla desteklenmektedir. Brokkoli potasyumca da zengin bir sebzedir. Bu özelliğinden dolayı yüksek tansiyon ve şişmanlığa karşı etkili besin maddelerini içeren bir sebze olarak bilinir. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ İklim isteklire bakımından karnabahara benzeyen brokkoli, yaz aylarındaki kurak ve sıcak havalardan, kış aylarında ise aşırı yağış ve düşük sıcaklıklardan olumsuz yönde etkilenen bir sebzedir. Sıcak ve kuru havalarda bitkinin gelişimi iyi olsa bile olgunlaşmamış çiçek taslakları normal bir gelişme gösteremediği için gevşek ve dağınık yapılı sürgünler oluşur. Hasattan birkaç saat sonra olgunlaşmamış çiçek taslaklarında pörsümeler görülür. Yaz aylarında ortalama hava sıcaklığının 20 oC nin üzerinde olduğu yerlerde brokkoli yetiştiriciliği ekonomik olmamaktadır. Brokkoli bitkileri vegetatif gelişme devresinde düşük sıcaklıklardan etkilenmez. Ancak sebze olarak değerlendirilen kısımları hasat olgunluğuna gelmiş ise hafif donlardan bile zarar görür. Düşük sıcaklık koşullarında olgunlaşmamış çiçek taslakları kahverengi bir renk alır. Bu dönemde olgunlaşmamış çiçek taslakları yağış ile birlikte oluşan düşük sıcaklıklar nedeniyle çürür. Brokkoli yetiştiriciliğinde en kaliteli ürün, hasat olgunluğu süresince devam eden serin havalarda elde edilir. Sebze olarak değerlendirilen kısımların olgunlaştığı dönemde sıcaklık yükselirse (20 oC’nin üzerine) olgunlaşmamış çiçek taslaklarını oluşturan başlar üzerinde bulunan çiçek tomukcukları arasında küçük yapraklar meydana gelir (braktaleşme) ve düzgün olmayan başlar oluşur. Bu durumda bazı sürgünler iyi geliştiği halde diğerleri iyi gelişemez. Sıcaklığın yükselmesi olgunlaşmamış çiçek taslaklarının çiçeklenmesine ve pazar değeri olmayan kalitesiz baş ve yan sürgünlerin oluşmasına neden olur. Brokkoli, toprak istekleri bakımından çok seçici bir sebze değildir. Ancak, gevşek ve besin maddelerince fakir toprakları sevmez. Organik madde yönünden zengin topraklar brokkoli yetiştiriciliği için elverişlidir. Bu nedenle ağır, iyi su tutan ve pH değeri 6.5’den yukarı olan topraklarda yetiştiricilik yapılmalıdır. YETİŞTİRME TEKNİĞİ Brokkoli üretimi, fide yetiştirme tavalarına ekilen tohumların çimlenmesiyle dikim büyüklüğüne gelmiş fidelirin dikkatli bir şekilde sökülüp esas yetiştirme yerlerine dikilmesi şeklinde gerçekleştirilmektedir. Brokkoli üretiminde kullanılan çeşitlerin tamamına yakın kısmı hibrid olup, üreticiler tarafından standart (açık tozlanan) olarak adlandırılan çeşitlerin tohumları yok denecek kadar azdır. Hibrid çeşitlerin tohumları çok yüksek fiyatlarla satılmakta ve kilogramı 700-750 milyon Tl. arasında değişmektedir. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü’nde verim ve kalite özellikleri ile çimlenme oranı yüksek brokkoli çeşitlerinin tohumları üretilmekte ve satılmaktadır. Bir dekar alan için gerekli olan fideyi yetiştirmek için yaklaşık 10-15 g tohuma yani 7-8 milyon TL’a ihtiyaç duyulmaktadır. Brokkoli tohumları fide yetiştirme tavalarına ekildiğnide, yetiştirme koşulları elverişli ise ekimden yaklaşık 3-5 gün sonra çimlenme tamamlanır. Fide yetiştirme için tavalar hazırlanır ve bu tavalar tohum ekiminden 1-2 gün önce sulanarak tohumların çimlenmesi için tavalarda yeterli rutubetin oluşması sağlanır. Fide yetiştirme tavalarına tohumlar ya serpme ya da sıravari olarak ekilir. Sıravari ekimde 1 cm derinlikte olacak şekilde açılan çizilere 1-2 cm sıra üzeri 8-10 cm sıra arası olacak şekilde tohumlar atılır ve üzerleri ince elenmiş harç veya kapak materyali ile örtülür, daha sonra tohumların üzerine atılan örtü materyalinin suyu iyice emmesi için birkaç defa tohum ve örtü materyalinin suyu iyice emmesi için birkaç defa tohum ve örtü materyalini akıtmayacak şekilde süzgü ile dikkatli bir şekilde su verilir. Rutubetin kaybolmaması ve fidelerin düzenli bir şekilde çıkabilmesi için tohumların üzeri kağıt veya buna benzer materyalle fide çıkışına kadar örtülür. Fidelerin iyi gelişmesi için m2 de bulunan fide sayısı 700-800 adet olacak şekilde tavalarda seyreltme işlemi yapılmalıdır. Fideler tohum ekiminden yaklaşık 30-35 gün sonra dikim büyüklüğüne gelir ve esas yetiştirme yerlerine dikilir. Bitkilerin yetiştirme yerlerine dikilmesinde lahana ve karnabaharda uygulanan dikim şekli uygulanır. Dikimden önce karıklara su verilir, su çekilmeden elle brokkoli fidelerinin büyüme uçları ve seviyesinden yukarıda olacak şekilde esas yerlerine sıra üzeri 30-50 cm, sıra arası 45-70 cm olacak şekilde dikilir. Bu mesafeler azaldığında ana başlar küçülmekte ve yan dalların oluşması engellenmektedir. Esas yerlerine dikilen fidelerin düzenli ve sağlıklı olarak gelişmesi için yabancı ot kontrolünün zamanında düzenli olarak yapılması gerekir. Ayrıca, toprakta bulunan nemin korunması için de çapalama işlemi düzenli olarak zamanında yapılmalıdır. Bitkilerin sağlıklı bir şekilde gelişmesi için sulama aksatılmadan düzenli olarak zamanında yapılmalıdır. Hastalık ve zararlılara karşa da düzenli bir şekilde ilaçlama yapılmalıdır. Brokkoli yetiştiriciliğinde bitkilere zarar veren emici böceklere, lahana kelebeğine ve diğer zararlılar ile hastalıklara karşı fide döneminden itibaren hasat döneminden yaklaşık üç hafta öncesine kadar düzenli olarak koruyucu ilaçlama yapılmalıdır. Bu ilaçlama yapılmazsa, hasat olgunluğuna gelmiş başların zararlanması ile Pazar değeri olmayan ve çürüme belirtileri görülen başlar elde edilir. Ayrıca, düşük sıcaklık ve yağışın etkisiyle, olgunlaşmamış çiçek taslakları üzerinde kahveringi lekeler oluşur. Bu lekeler, düşük sıcaklık ve yağışın etkisi ile hızlı bir şekilde gelişerek pazarlanabilir başların çürümesine neden olur. Brokkoli, karnabahardan daha fazla besin maddesini topraktan kaldırır. Toprak yapısına bağlı olarak dikimden önceki toprak işleme sırasında dekara 120-130 kg kompoze (15 : 15 : 15) gübresi toprağın sürün derinliğine karıştırılır. Daha sonra ana başlar hasat edildikten sonra ikinci olarak dekara 100 kg amonyum nitratlı (NH4NO3) gübre bitki sıraları arasına verilmelidir. Brokkoli yetiştiriciliğinde;tohum bedeli, arazi kirası, toprak işleme, işçilik, gübre, hastalık ve zararlılar gibi girdiler dikkate alındığında bir dekar alan için asgari 60-70 milyon liralık bir harcama gerekmektedir. Türkiye’de en çok Marmara ve Ege Bölgelerinde brokkoli üretimi yapılmaktadır. Ege Bölgesi’nde özellikle İzmir’de yetiştiriciliğinin yaygın olarak yapıldığı yerler; Bayırdır, Menemen, Bornova, Torbalı, Ödemiş ve Tire ilçeleridir. HASAT Olgunlaşmamış çiçek taslakları açılmadan ve çiçek taslakları üzerinde sarı taç yaprakları görülmeden, olgunlaşmamış çiçek taslaklarının en iyi geliştiği dönem hasat için en uygun zamandır. Brokkoli sabah veya akşamüzeri serin saatlerde hasat edilmelidir. İlk önce hasat olgunluğuna gelmiş ana başlar hasat edilir. Daha sonra yaprak koltuklarından çıkan yan sürgünler hasat edilir. Ekolojik koşullar elverişli ise hasadın toplam sayısı bazen 10’un üzerinde olabilir ve tüm hasat 2 aydan fazla sürebilir. Dekara verim hasat şekline, çeşide, dikim sıklığına ve yetiştirme şekline bağlı olarak ortalama 2000-3000 kg arasında değişmektedir. Brokkolinin satış fiyatı pazar veya hal fiyatlarına, pazarlandığı döneme göre değişmektedir. Erken dönemde piyasaya çıktığında turfanda olduğu için yüksek fiyatlarla satılırken, ürünün bol olduğu Ekim-Kasım aylarında fiyatlar düşmektedir. Yine ürünün azaldığı dönem olan kış aylarında ilk hasadın yapıldığı dönemde olduğu gibi hasat edilen brokkoliler yüksek fiyatlarla pazarlanmaktadır. DEPOLAMA Brokkolide başlar üzerindeki olgunlaşmamaşı çiçek taslakları hasattan sonra da gelişmeye devam ederler. Bu nedenle hasat edilen brokkoliler oda sıcaklığında yaklaşkı üç gün içinde sararır ve Pazar değerini ve yeme kalitesini kaybeder. Hasat edilen brokkoli serin veya kontrollü koşullardaki soğuk hava depolarında saklanmalıdır. En iyi depolama sıcaklığı 0 oC’da, % 95 nemde, iyi havalandırma koşullarında olur. Hasat edilen brokkoli bu koşullarda 2-3 haftadan fazla tutulmamalıdır. Uzun süre depolanırsa, çiçek taslaklarının rengi bozulur ve tomurcukları dökülür. Kaynak: EÜ. Ziraat Fakültesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezinin 37 nolu bülteni/ ISSN 1300-3318) Ocak 2001 tarihli Bülteni Yazarlar: Prof. Dr. Dursun Eşiyok ve Dr. Funda YOLDAŞ
__________________
  |
|
|
|
| Reklamlar |
|
|
 |
| Etiketler |
| brokoli |
Şu an bu konuyu görüntüleyen üye sayısı: 1 (0 üye ve 1 misafir) |
|
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Linear Mode
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevap | Son Mesaj |
| Brokoli sağlık kaynağı | cüneyt | Fitness & Sağlıklı Yaşam | 0 | 19-09-2007 14:30 |
| Brokoli Çorbası | cüneyt | Yemek Tarifi | 0 | 26-08-2007 10:04 |
| yoğurtlu brokoli salatası | cüneyt | Yemek Tarifi | 0 | 18-08-2007 18:10 |
| Zeytinyağlı Brokoli | cüneyt | Yemek Tarifi | 0 | 09-08-2007 09:46 |
Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 14:44 .
